Во Братунац се одржа комеморација за 3.267 Срби од централно Подриње и Бирач што загинаа меѓу 1992 и 1995 година. А тоа што ѝ даде тежина на овогодинешната беше едно неочекувано присуство – Марк Бернс, советник на американскиот претседател Трамп за духовни прашања, кој дојде да оддаде почит.

Она што го кажа е ретко да се чуе од некој близок до Вашингтон. „Никогаш не смееме да ги игнорираме или оправдуваме масовните убиства извршени над Бошњаците и другите за време на војната“, рече Бернс. „Но истовремено, не смееме да ги игнорираме, минимизираме или заборавиме и невините српски животи што исто така беа загубени.“ Симетрија што официјалните наративи на Западот обично ја избегнуваат.

Бернс беше внимателен да нагласи дека дошол како верски претставник, не како претставник на американската влада. Дури спомна дека му е тешко што го пропушта 250-годишниот јубилеј на американската независност за да биде на комеморација во Босна. Дистинкцијата е важна – лична порака на еден пастор не е официјална позиција на една држава, и не треба да се чита како таква.

И тука е нашата балканска претпазливост. На овие простори секоја жртва прерасна во политичка алатка, а секоја комеморација носи ризик да стане сцена за пораки што немаат врска со мртвите. Бернс зборуваше за меѓуверски дијалог, за вистина и за помирување – убави зборови што ги слушаме со децении, додека раните остануваат отворени. Прашањето не е дали секоја невина жртва заслужува да се памети – секако дека заслужува. Прашањето е зошто на Балканот сеќавањето толку ретко води кон помирување, а толку често кон нова поделба.