Брисел одненадеж се сети на Србија. По години во кои Кластерот 3 стоеше заклучен, највисоките функционери на Европската комисија – на чело со претседателката Урсула фон дер Лајен и претседателот на Европскиот совет Антонио Коста – лично се вклучија за да и се овозможи на Србија да ги отвори тие поглавја. Дипломатски притисок врз земјите-членки што го блокираа процесот, и тоа во јули, среде летен затишје кога Брисел обично спие.

Реакцијата од Загреб не задоцни. Хрватските медиуми се фатија за глава. „Јутарњи лист” објави дека „ЕУ навистина претера овој пат кога станува збор за Србија”, опишувајќи ја одлуката како непријатна изненаденост. Нивната порака е јасна: не очекувавме Брисел да турка нови поглавја за Белград.

А тука лежи прашањето што вреди да се постави гласно. Хрватска беше меѓу земјите што го попречуваа или се воздржуваа од отворањето на Кластерот 3 за Србија. Значи, една членка на ЕУ активно ја кочи европската перспектива на својот сосед – и се лути кога Брисел ја одблокира. Кој тука кого попречува?

За нас во Македонија, кои чекаме на врата од ЕУ како на шалтер во општина – со години, со ветувања, со услови што се менуваат во од – оваа сцена има горчлив вкус. Гледаме како за некого механизмот наеднаш профункционира кога највисоките во Брисел ќе посакаат, додека за другите истиот механизам знае да замрзне со децении. Правилата, се чини, не се исти за сите на редицата.

Не станува збор за тоа дали Србија заслужува или не да напредува – тоа е одделна тема. Станува збор за принципот. Кога една членка блокира сосед, па се згрозува кога блокадата паѓа, тоа не е грижа за критериумите. Тоа е политика облечена во јазик на вредности. И Балканот тој фустан го препознава од далеку.

Останува да се види дали Кластерот 3 навистина ќе се отвори или сето ова ќе остане дипломатски театар за една недела. Но самата динамика кажува многу за тоа како функционира проширувањето: не по заслуга, туку по волја на оние што држат клуч. А клучот, како и секогаш, е во туѓи раце.