Кога Москва сака да објасни зошто некој воен сојуз е опасен, не посегнува по теорија. Посегнува по 1999 година. Заменик-министерот за надворешни работи на Русија, Андреј Руденко, изјави дека на Западот сѐ погласно се залагаат за создавање азиска верзија на НАТО – и како главен доказ што таквите блокови носат ја наведе бомбардираната Југославија.

Според неговите зборови, во САД и во Европа станува сѐ посилен гласот за формирање нова структура во Индо-Пацификот, изградена по терк на Северноатлантскиот сојуз. Логиката на таквиот блок, тврди тој, отсекогаш била иста: се прогласува заедничка закана, се собира воена коалиција околу неа, се зголемува странското воено присуство и следи трка во вооружување кај соседите.

Потоа доаѓа делот што на Балканот се слуша поинаку отколку во Токио или во Канбера. Руденко потсети на 78-те дена бомбардирање на Југославија без одобрение од Советот за безбедност на Обединетите нации, па ги додаде и Ирак и Либија. Три примери, една поента – меѓународниот ред важи додека не му пречи на оној што има авиони.

Треба ли да се земе здраво за готово? Тешко. Ова е Москва што ја користи туѓата болка како аргумент во сопствената сметка со Западот, и тоа во моментот кога самата води војна во Украина која легитимно ѝ се фрла в лице. Кога една сила посочува на прекршување на меѓународното право од друга сила, тоа е дипломатија, не совест.

Но фактот останува факт – 1999 година навистина се случи без резолуција на Советот за безбедност, и никој оттогаш не понуди подобро објаснување од „моравме”. Токму затоа Југославија до ден-денес е најпрактичниот аргумент во туѓи раце: не мора да се измислува, доволно е да се спомене.

Руденко предупреди дека таквата поделба на блокови ги зголемува ризиците спорот околу политиката или територијата да прерасне во оружен судир, а Украина ја посочи како последната земја вовлечена во натпревар на големите сили – со висока човечка цена.

Значи, ако имаме дилема кој на кого му држи лекции, останува едно нешто што е неспорно: и по 27 години, нашиот регион е сѐ уште најцитираната фуснота во туѓите геополитички расправии. Балканот не решава ништо во Индо-Пацификот, но сеедно се појавува во соопштенијата. Кога тоа престанува да биде комплимент, а почнува да биде предупредување?