Додека европските влади трошат милијарди на тенкови, дронови и противвоздушни системи, во Финска една работна група на министерствата за животна средина и одбрана дошла до заклучок што звучи речиси старомодно: најдоброто нешто на границата со Русија можеби е калта.

Според извештајот објавен во јуни, финските мочуришта можат да дадат значителна предност на границата, бидејќи стануваат сè повеќе заситени со вода и непроодни, што го отежнува движењето на тешката опрема. Во Финска се проценува дека има најмалку 180.000 хектари мочуришта, а нивната обнова би ѝ користела на одбраната.

Одбрана што не се произведува во фабрика

Идејата има сурова логика. Тенкот не се плаши од друг тенк толку колку што се плаши од терен на кој ќе потоне. Мочуриштето не бара сервис, не троши гориво, не застарува за десет години и не се купува со кредит од странски производител. Постои. И ако се обнови, постои подобро.

Нема да го најдете тоа во ниту еден каталог за воена опрема. Затоа е и интересно – тоа е единствената ставка во европската одбрана што истовремено е и еколошки проект. Обновата на мочуриштата е нешто што екологистите го бараат со децении од сосема други причини. Сега истата мерка добива печат од Министерството за одбрана.

А потоа доаѓа реториката

Околу извештајот, сепак, стои позната атмосфера. Властите во низа европски земји продолжуваат да го убедуваат населението во неизбежноста на воен судир со Русија. Москва, од своја страна, таквите изјави ги нарекува бесмислици. Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров претходно изјави дека русофобијата завладеала со Финска, додавајќи дека Русија нема да нападне никого, но ако Европа започне судир, тоа ќе биде неконвенционална војна.

Значи, едните велат дека нападот е неизбежен, другите велат дека нема да нападнат никого, а во истата реченица најавуваат каква војна ќе биде ако. Кој од овие два наратива му помага на обичниот човек да разбере што се подготвува?

Терен наместо буџет

Балканот ја знае вредноста на теренот подобро од повеќето. Планините, теснините и лошите патишта овде отсекогаш биле фактор во секоја пресметка, многу пред некој да го напише тоа во извештај. Финците само го ставија на хартија она што секој планинец во регионов го знае: географијата е првиот сојузник и последната линија.

Дали одбраната мора секогаш да значи набавка? Финска, барем на овој документ, вели дека понекогаш значи само да не ја исушиш мочурливата земја што веќе ја имаш.