Тајван во понеделник ќе го направи она што ниту една држава досега не го направила намерно: ќе го забави сопствениот интернет. Не поради дефект, не поради напад – туку за да види што ќе се случи со луѓето кога врската ќе ослабне. Тоа е вежба, дел од десетдневен воен маневар. И е една од најтрезвените работи што некој направил во последно време.

Истиот ден тајванската војска симулираше одбрана од кинеско десантно слетување на Пенгу – остров кој е поблиску до самиот Тајван отколку до кинескиот брег. Тајванските стратези го гледаат како првата мета: земи го Пенгу и добиваш база за дронови и ракети од која целиот остров ти е на дофат. Не е теорија на заговор, тоа е географија.

Забавениот интернет е потешкиот тест

Војската може да вежба слетувања колку сака. Ако граѓанинот не знае како да се јави, како да плати, како да добие информација кога мрежата паѓа – ниту еден одбранбен план не држи. Затоа властите однапред соопштија што нема да биде засегнато: банкоматите, семафорите, повиците кон итните служби, фиксната телефонија и фиксниот интернет остануваат надвор од вежбата.

Значи, некој седнал и направил список што мора да работи и по најлошото сценарио. Тоа е разликата меѓу држава која се подготвува и држава која се надева.

Прашањето што останува овде

Тајван ги отфрла кинеските територијални претензии и повторува дека само жителите на островот можат да одлучуваат за својата иднина. Тоа е позиција што на Балканот звучи познато – мал субјект, голем сосед и постојано прашање кој има право да зборува во нечие име.

Но она што вреди да се украде од Тајван не е реториката, туку методот. Тие тестираат како функционира општеството кога ќе се расипе нешто основно. Дали кај нас некој воопшто знае што паѓа прво кога ќе падне мрежата?