На стадионот „Билјанини Извори“ во Охрид се одржа музичко-сценскиот спектакл „Силно светнал ден“, посветен на 35 години независност. Режија Дејан Пројковски, Игор Џамбазов и над 30 македонски изведувачи. Турнејата продолжува низ 11 градови и завршува во Скопје на 4 септември.

И на дел од сценографијата и видео-бимовите, како и во публиката, се појави симбол со сончеви зраци што личи на знаме – но со значително повеќе краци од официјалното.

Осум краци, не колку сакаш

Државното знаме на Македонија е дефинирано прецизно: црвена основа, жолто сонце со осум зраци што се шират кон рабовите. Тоа не е естетска препорака, тоа е законски пропис. Симболот што се појави во Охрид има повеќе од осум зраци, и токму тука почнува проблемот што вреди да се именува – но не онака како што првиот импулс кажува.

Постојат казни за неправилна употреба на државните симболи: од 4.000 до 5.000 евра за правно лице, од 1.500 до 2.000 евра за одговорно лице, со задолжително одземање на материјалите. Прописот постои. Прашањето е дали воопшто ќе се примени, и дали треба.

Уметничка стилизација или прекршок

Тука има реална дилема, а не само повод за огорченост. Ако симболот со повеќе зраци е ликовна интерпретација во сценографија на музички спектакл – тоа е едно. Ако е презентиран како државно знаме на државна прослава – тоа е сосема друго.

Разликата не е ситница, но не е ниту скандал. Државниот симбол во контекст на прослава за независност се чита како државен симбол, без разлика колку уметникот мислел дека прави стилизација. Тоа е сцена на која никој не гледа со уметнички очи.

Кој ја прегледал сценографијата

Најпрактичното прашање не е за режисерот. Тоа е за организаторот и за институцијата што ја финансира и одобрува програмата на една државна прослава. Спектакл со над 30 изведувачи, турнеја низ 11 градови и видео-бимови не се прави преку ноќ – постои продукциски процес, постои некој што ја видел сценографијата пред да излезе на екран.

Ако никој во тој процес не забележал дека сонцето има погрешен број краци на прослава за независност, тоа не е грешка на еден дизајнер. Тоа е одговор на прашањето колку внимателно се прегледува тоа што државата го прикажува за себе – и тоа е далеку поинтересно од самиот симбол.