Три машини тешки по 130 тони копаат до 28 метри под земја кај селото Ботун. Во ископите се спуштаат арматурни кафези од по 30 тони, а потоа се полнат со бетон. Меѓу нив одат цевки и челични јажиња што ги држат едните со другите.

Резултатот е конструкција што никој никогаш нема да ја види. Токму затоа надлежните сакаа да ја покажат сега.

Земјата што не може да се промени

Министерот за транспорт и врски и вицепремиер Александар Николоски и директорот на Јавното претпријатие за државни патишта Коце Трајановски извршија увид во работите на стабилизација кај Ботун.

„Има работи што можеме да ги направиме и работи што не можеме да ги смениме. Она што не можеме да го смениме е земјата. Околу вас можете да видите дека ќе се работи за црна графитна земја, која е најнестабилна земја што воопшто може да се најде. Тука дополнително има многу вода, што може да се види по вегетацијата и кога водата ќе се спои со графитот, тогаш станува каша и нема никаква стабилност“, рече Николоски.

Длабочината од 20 до 28 метри, според него, одговара на висина од зграда со седум до 11 ката. Само што зградата оди надолу.

250 места, од кои 163 само кај Ботун

Вакви решенија ќе бидат применети на вкупно 250 места на автопатот Кичево – Охрид. Од нив 163 се кај Ботун, а останатите на други делови од трасата, меѓу кои и кај Кнежино.

Односот кажува сè. Речиси две третини од сите точки што бараат вакви зафати се на едно место. Ботун не е „уште еден тежок дел“ — Ботун е проблемот.

Трајановски појасни дека врз основа на геоистражувањата се изработени два клучни проекти за стабилизација — едниот со галерии, вториот со бетонски столбови. Кај Ботун се применува технологијата со бетонски столбови, по проект на ГИМ, во соработка со инженерите од „Синохидро“.

Николоски посочи дека уште во 2024 година биле ангажирани домашни експерти и професори, во соработка со странски научници што примениле слични решенија во други делови од светот.

37 изградени, 34 во функција, 57 вкупно

Од вкупната должина од 57 километри, досега се изградени 37, а 34 километри се во функција. Во следните два месеца, најавува Николоски, треба да биде пуштен и најкомплицираниот дел — тунелите кај Пресека, најдолгите во земјава. Едната тунелска цевка е долга 2,1 километар, другата 1,9 километри. Во тој дел има и пет галерии, од кои четири се веќе завршени.

Очекувањето е автопатот целосно да биде во функција во првата половина од 2027 година.

Едно прашање што не се постави на увидот

Геолошката структура кај Ботун не се променила од 2024 година наваму. Црната графитна земја била таму и кога е трасирана делницата, и кога е потпишан договорот, и кога се правеле првите пресметки за рок и цена.

Инженерското решение е импресивно и очигледно неопходно. Но прашањето што не се постави на самиот увид е поедноставно: кога точно беше утврдено дека токму тука земјата е ваква, и што беше преземено тогаш.

Одговорот на тоа прашање не е под земја. Тој е во архива.