Потпишан е закон што му дава на американскиот претседател овластување да удри со царини до 100 отсто врз петте најголеми купувачи на руска нафта и гас. Не е тешко да се погоди кој се тие. Кина и Индија се на врвот на списокот, а тие двете заедно однесоа најголем дел од руските извозни барели во последните четири години.

Бројките се јасни. Според податоците на истражувачкиот центар CREA, од декември 2022 до август 2026 година Кина примила 50 отсто од рускиот извоз на сурова нафта, Индија 37 отсто. Турција и Европската унија, секоја по 5 отсто. Значи, додека Брисел се фалеше колку се одвикнал од руската нафта, две земји ја купуваа речиси целата.

Законот носи 48 страници и го носи името на сенаторот Линдзи Грем, кој почина на 11 јули на 71 година. Грем беше меѓу најгласните застапници за построги мерки против Москва по инвазијата од февруари 2022 година и умре кратко по враќањето од Киев. Законот се однесува и на рускиот претседател, на високи функционери, на финансиски институции и на таканаречената сенка-флота танкери со која Москва ги заобиколува постојните ограничувања.

Има и излез. Земјите што увезуваат помалку од 15 отсто природен гас од Русија и активно ја намалуваат таа зависност се изземени. Со други зборови: казната е за оние што и понатаму купуваат многу, не за сите.

Од Вашингтон веќе тргнаа големите зборови. Демократскиот сенатор Ричард Блументал ги нарече мерките „разорни санкции“ што ќе ја задушат воената машина на Путин. Украинскиот претседател Володимир Зеленски го поздрави усвојувањето, укажувајќи на симболиката на датумот – истата недела кога врз Украина повторно паѓаа руски ракети.

Но тука почнува вистинското прашање. Царина од 100 отсто врз Кина и Индија не е санкција врз Русија, тоа е санкција врз светската трговија со нафта. Ако купувачите се повлечат, барелите не исчезнуваат – тие само наоѓаат подолг, поскап и посенчен пат до пазарот. А кога патот до пазарот станува поскап, сметката не ја плаќа само оној што ја пишува.

На Балканот оваа сцена ни е позната од друга страна. Секој пат кога големите се караат преку цени на енергија, малите земји завршуваат како дел од туѓа пресметка, без да прашаат некого. Колку од овој закон навистина ќе се спроведе, а колку останува хартија за преговарачка маса? Токму тоа е делот што никој не го кажува гласно.