Саудиска Арабија им откажа на европските рафинерии испораки на сурова нафта за септември, откако напад со дронови го оштети клучниот извозен нафтовод кон Црвеното Море. Нафтоводот исток-запад, оној преку пустината, беше затворен во петокот. Токму тој беше вентилот што шест месеци ја држеше Европа подалеку од последиците на блокадата во Хормузскиот теснец.

Пазарот реагираше веднаш и без сентименталност. Фјучерсите на Брент се тргуваа околу 108 долари за барел, а физичките цени во Европа стигнаа до околу 122 долари за барел, според податоците на LSEG. Разликата меѓу тие две бројки кажува сè: Европа плаќа премија само затоа што е Европа.

Утоварот во пристаништето Јанбу на Црвеното Море е привремено запрен, а од Aramco нема коментар. Молкот на најголемата нафтена компанија во светот обично не значи дека работите се под контрола.

Полска во трка по замена

Најбрзо се раздвижи полскиот Orlen. Компанијата итно купува товари од Северно Море за да го покрие саудискиот исчезнат дел – сорти како Grane, Johan Sverdrup и Johan Castberg. Има понуди и за далечни сорти, американски WTI Midland и казахстански CPC Blend. Во новиот тендер бара нафта од Северно Море или од Алжир со испорака во октомври, и нафта од Гвајана за ноември.

Иронијата е речиси совршена. Од 2022 година Aramco стана главен снабдувач на Orlen со околу 40 отсто од потребите, токму за Полска да ја намали зависноста од руската нафта. Едната зависност беше заменета со друга, а сега втората исто пукна. Колку пати треба да се повтори истото за некој да сфати дека проблемот не е изворот, туку тоа што секогаш има само еден?

Гдањск примаше околу 160.000 барели саудиска нафта дневно од почетокот на годината, литванското пристаниште Бутинге околу 63.000 барели дневно, според аналитиката на Kpler. Тие бројки сега треба да се пополнат од некаде.

Очекувањето е дека Ријад ќе се обиде да зголеми извоз преку Хормузскиот теснец со прикриени испораки, онака како што тоа веќе го прават Обединетите Арапски Емирати и Ирак. Со таа метода производителите во Заливот ги држат извозите меѓу 7 и 9 милиони барели дневно, односно околу 30 до 40 отсто од количините пред конфликтот.

Значи главниот извозен пат на најголемиот извозник во светот може да се затвори со неколку дронови, а замената е – да се крие. Тоа е состојбата на глобалниот енергетски систем во 2026 година. Балканот нема ниту пристаниште ниту нафтовод во оваа приказна, но има бензински пумпи. А тие секогаш ја дознаваат веста последни и ја кажуваат први.