Пет големи европски платни системи – италијанскиот Bancomat, шпанскиот Bizum, европскиот конзорциум EPI Company/Wero, португалскиот SIBS-MB WAY и скандинавскиот Vipps MobilePay – официјално ја лансираа Европската мрежа за плаќања (EPN). Седиштето ќе ѝ биде во Мадрид, а целта е кажана без многу дипломатија: од 2027 година да стане европска алтернатива на американските гиганти Visa и Mastercard.

Овие системи заедно опслужуваат околу 130 милиони корисници во 13 европски земји, што е повеќе од 70 отсто од населението на ЕУ и Норвешка. EPN ќе управува со заеднички центар за интероперабилност, преку кој националните системи, кои сега работат секој за себе, ќе можат да комуницираат меѓусебно. Корисник од една земја ќе може да плати во друга преку својот постоечки систем, без трансакцијата нужно да минува низ инфраструктурата на американските компании.

Во првата фаза мрежата ќе ги покрива прекуграничните плаќања меѓу граѓани, потоа е-трговијата и плаќањата во продавниците, со инстант трансфери директно од сметка на сметка. Зад конзорциумот EPI Company/Wero стојат банкарски тешкаши како BNP Paribas, Crédit Agricole, Société Générale, Deutsche Bank, Sparkassen-Finanzgruppe, Erste Bank Österreich и Raiffeisen Bank International. Компаниите најавија дека во мрежата подоцна би можеле да се приклучат и други европски платни системи.

Мотивот не е технолошки, туку политички. Visa и Mastercard денес обработуваат речиси две третини од плаќањата со картички во Европа, а европските институции сѐ почесто зборуваат за „платежен суверенитет“ – идејата дека геополитичките тензии би можеле да го загрозат пристапот до американската финансиска инфраструктура. Паралелно, Европската централна банка планира воведување дигитално евро до 2029 година.

Никој не мора од утре да ги менува картичките – Visa и Mastercard остануваат на пазарот, а новата мрежа допрва треба да расте. За Македонија, која не е членка на ЕУ, ова засега е вест однадвор. Прашањето е колку долго ќе остане таква: кога Европа ќе почне да плаќа по свои шини, ќе бидеме ли поврзани со нив или ќе стоиме на станицата и ќе гледаме како возовите поминуваат?