Европа се гуши од скапотија: Над 2.000 уапсени во Франција, пожари во Милано, шатори во Лисабон

Над 2.000 уапсени, над 600 повредени полицајци, жандарми и пожарникари, 1.500 погодени трговци и штета што се мери во стотици милиони евра. Тоа е билансот на протестите против скапиот живот низ Франција, кој во неделата го објави францускиот министер за внатрешни работи Лоран Нуњез – со напомена дека бројките се привремени, бидејќи истрагите сè уште траат.

Еден демонстрант почина на парискиот булевар Мажента, а полицијата како причина наведе срцев застој. Според француските медиуми, 17-годишно момче во Сент Етјен останало без шака откако го погодил полициски проектил. Во Лимож пожар тешко ја оштети историската зграда на градското собрание, а продавници беа ограбени во Марсеј, Лион и Бордо. Дури и бројките за Париз се разминуваат: полицијата пријави 855 приведени, обвинителството 720, од кои 517 се задржани во притвор.

Од Мадрид до Милано

Франција не е сама. Бранот што во последните недели ги зафати Шпанија и Франција сега се прелеа во Италија и Португалија. Маршот во центарот на Милано во сабота почна мирно, а заврши со камења и коцки од калдрма фрлени кон полицијата и со запалени барикади од столици и маси од барови. Полицијата одговори со водени топови и солзавец. Повредени се најмалку двајца полицајци, а приведени се педесетина демонстранти – меѓу нив многу малолетници.

Италијанската премиерка Џорџа Мелони рече дека протестот е право, но тоа не важи за „палењето на нашите градови“, а насилниците ги нарече „хулигани“ кои „ги држат цели градови како заложници“. Градоначалникот на Милано, Џузепе Сала од левиот центар, рече дека причините за протестот се „разбирливи“, но дека насилството врз полицијата и штетата врз градот „не можат да се оправдаат“. Десницата и левицата се согласуваат за насилството. Ќе се согласат ли и за тоа што ги истера луѓето на улица?

Шатори наместо станови

Во Лисабон, по маршот на илјадници граѓани од цела Португалија, стотици луѓе останаа да ноќеваат на плоштадот Росиу, во туристичкото срце на градот – исто како шаторската населба што пред три недели никна во Мадрид. „Тука сме за да покажеме дека се гушиме“, изјави 46-годишната социјална работничка Елена Коста. Цените на недвижностите во Португалија од 2015 до 2024 година пораснаа за 124 отсто – приближно двојно побрзо од просекот на ЕУ.

Во Шпанија искрата беше една жена. 87-годишната Марија дел Кармен Абаскал била иселена откако не можела да ја плати станарината, која инвестициската фирма што го купила нејзиниот стан ја кренала за 230 отсто. Таа во меѓувреме почина. Нејзиниот случај ги изведе луѓето на улица, а кога десницата и крајната десница во парламентот ги одбија итните мерки за домување на социјалистичката влада, премиерот Педро Санчез распиша предвремени избори за крајот на ноември.

И во соседството гори

Насилни протести оваа недела избија и во Албанија. Студентите бараат оставка од премиерот Еди Рама, незадоволни од условите на универзитетите и од високите школарини. Во сабота кон полицијата летаа камења, молотовски коктели и пиротехника, а полицијата за прв пат од почетокот на протестите употреби гумени куршуми. Запалени или тешко оштетени се згради на суд, банки и пошта. Немирите доаѓаат по месеци антивладини протести, кои првично ги разгоре контроверзната изградба на луксузно одморалиште поврзано со семејството на американскиот претседател Доналд Трамп.

Португалскиот премиер Луис Монтенегро порача дека владата разбира зошто граѓаните се огорчени, но ги предупреди противниците да не „увезуваат“ атмосфера на нестабилност. Стар рефлекс на секоја власт: проблемот секогаш доаѓа однадвор. Само што станарината не се увезува – таа се плаќа секој месец, во Лисабон исто како и во Мадрид.

Мадрид, Париз, Милано, Лисабон, Тирана – нишката што ги поврзува е иста. Колку долго остатокот од Балканот ќе гледа од страна?