Инфлацијата во ЕУ скокна на 3,8 отсто, во Македонија е 2,7 – а синдикалната кошничка за една година поскапе за 4.355 денари

Европа повторно се загрева, и тоа не во добра смисла. Според Евростат, годишната инфлација во септември и во Европската Унија и во еврозоната достигна 3,8 отсто, наспроти 3,2 отсто во август. Инфлацијата се зголемила во 23 од 27 земји членки, во три останала непроменета, а само во една се намалила.

Главниот виновник е енергијата. Во еврозоната таа годишно поскапела за 18,8 отсто, по 14,3 отсто во август, и сама придонела со 1,71 процентен поен во вкупната инфлација. Услугите пораснале за 3,2 отсто, а храната, алкохолот и тутунот за 1,4 отсто. Најтешко е во Романија, Литванија и Бугарија. Бугарија, која е членка на еврозоната од почетокот на 2026 година, во септември имала инфлација од 5,6 отсто. На другиот крај е Шведска, со еден процент.

Македонија, според Државниот завод за статистика, во септември има годишна инфлација од 2,7 отсто, а во однос на август цените во просек не мрднале. Тоа е за 1,1 процентен поен под европскиот просек, иако бројките не се целосно споредливи: Евростат користи хармонизиран индекс, а македонскиот податок е според националниот индекс на трошоците на животот.

Просекот крие што поскапува

Зад „непроменетиот“ месечен индекс стојат различни движења. Транспортот поевтинил за 3,4 отсто, а рекреацијата, спортот и културата за 3,7 отсто. Но храната и безалкохолните пијалаци поскапеле за 0,5 отсто само за еден месец, а на годишно ниво за 1,7 отсто. Домувањето, водата, струјата и горивата пораснале за 0,2 отсто, облеката и обувките за 0,3, а образованието за 0,4 отсто.

Сојузот на синдикатите на Македонија дава поконкретна слика. Минималната синдикална кошничка во септември изнесува 69.432 денари, за 757 денари повеќе отколку во август и за 4.355 денари повеќе отколку во септември лани. Само за храна и пијалаци на едно семејство му требаат 25.259 денари месечно, повеќе од третина од целата кошничка.

Има и сигнал што уште не стигнал до рафтовите. Увозните цени на коксот и рафинираните нафтени производи во август биле за 17,2 отсто повисоки отколку во јули. Тоа не значи дека бензинот на пумпите ќе поскапи за толку, но поскапите горива можат да се пренесат во транспортот, доставата и производството, а оттаму и во цените на други производи.

Инфлацијата мери брзина, не ниво. Кога забавува, цените не се враќаат назад, само побавно растат. Еден граѓанин во анкета на улица вели дека килограм свинско месо од 250 денари стигнал до 500 или 600. Тоа не е официјална статистика, но е бројката што луѓето ја паметат. Колку е добра вест 2,7 отсто за семејство што само за храна и пијалаци троши над 25.000 денари месечно?