Çdo mëngjes kur kontejnerët e mbushur përplot presin shkupjanët, historia duket si një problem lokal - një kamion që nuk erdhi, mbeturina që u grumbulluan. Por raporti përfundimtar i Entit Shtetëror të Revizionit zbulon se problemi nuk qëndron në një mëngjes, por në të gjithë sistemin. Nga gjithsej 189 automjete speciale komunale të NP „Komunalna Higiena - Shkup”, vetëm 76 ishin në gjendje pune. Pjesa tjetër - 113 automjete, ose rreth 60 për qind e parkut - janë të prishura ose të dëmtuara rëndë.

Shifra në vetvete thotë shumë, por konteksti e bën edhe më të rëndë. Mosha mesatare e automjeteve është 15 vjet. Deri në 40 për qind e pjesëve rezervë janë të vjetruara, disa datojnë që nga viti 2009. Me fjalë të tjera, kjo nuk është një ndërmarrje që papritur ra në problem - është një ndërmarrje që prej vitesh po shpërbëhej para syve të të gjithëve, ndërsa përgjegjësit shikonin nga ana tjetër.

Dymbëdhjetë milionë euro borxh

Pamja financiare është edhe më e errët. „Komunalna Higiena” ka detyrime prej gati 12 milionë euro, likuiditet të zvogëluar dhe pagesa të vonuara ndaj furnitorëve që sjellin gjoba dhe rrezik bllokimi të llogarive. Revizorët konstatuan edhe kërkesa të pasigurta prej rreth 2 milionë euro, si dhe pajisje në vlerë prej rreth 472.000 euro që fare nuk janë evidentuar - marrëdhëniet pronësore rrjedhin nga një ndarje e vitit 1992 pa dokumentacion të duhur.

Dhe kur parku i vet i automjeteve nuk funksionon, vrima mbulohet me njerëz nga jashtë: në vitin 2024 u angazhuan 354 punëtorë përmes një agjencie private. Pra, në vend që të investohet në automjete të veta dhe në të punësuar të vet, paratë shkojnë për arnimin e përkohshëm të një gjendjeje që prej vitesh keqësohet. Ky është një model që i përshtatet dikujt, por sigurisht jo shkupjanit që paguan faturën për një shërbim që shpesh nuk e merr.

Revizorët rekomandojnë një strategji gjithëpërfshirëse për modernizimin e parkut të automjeteve, të përshtatur me vëllimin e punës dhe me nevojën për shërbim 24 orë shtatë ditë në javë, si dhe një sistem të vazhdueshëm për ndjekjen e gjendjes teknike dhe të shpenzimeve. Rekomandime që tingëllojnë të arsyeshme - por që vlejnë aq sa do të zbatohen.

Pyetja që mbetet nuk është pse kontejnerët janë plot. Pyetja është kush do të përgjigjet për faktin që një ndërmarrje qytetare prej vitesh po fundoset në borxhe dhe kamionë të prishur, e askush nuk e tërhoqi alarmin në kohë. Raporti i revizionit nuk është fundi i historisë - ai është vetëm dëshmia se problemi njihet. Ajo që mungon është përgjegjësia, dhe atë asnjë raport nuk mund ta imponojë vetë.