Gjykata Kushtetuese me pesë vota „për“ dhe tri „kundër“ vendosi të mos ngrejë procedurë për dispozitat e Kodit Zgjedhor me të cilat ndahen paratë dhe hapësira mediatike për reklamim politik të paguar. Rregullat mbeten siç janë. E mes tre gjyqtarëve që votuan kundër është edhe vetë kryetari i Gjykatës, Darko Kostadinovski, i cili publikisht tha se ato dispozita i konsideron jokushtetuese.

Iniciativat i parashtruan Levica dhe Demokratët (lëndët U.br.144/2025 dhe U.br.145/2025). U kontestuan pjesë të neneve 75-gj, 76-d dhe 78-a - ato sipas të cilave paratë shtetërore për reklamim zgjedhor ndahen sipas rezultateve të zgjedhjeve të mëparshme. Gjykata tashmë kishte diskutuar për të njëjtën gjë më 8 korrik, por atëherë nuk pati shumicë të mjaftueshme dhe lënda mbeti pezull.

„Çështje e gjykuar“

Shumica e gjyqtarëve u thirr në res judicata - çështje e gjykuar. Në vitin 2023, me iniciativë të Pavle Trajanovit, Gjykata tashmë kishte vlerësuar se votat e fituara janë kriter objektiv dhe se Kuvendi ka të drejtë t'i rregullojë vetë rregullat për paraqitjen mediatike të partive. „Disa nga gjyqtarët mbetën konsistentë me qëndrimin e marrë më parë“, deklaroi Kostadinovski pas seancës.

Ai vetë nuk mbeti konsistent me shumicën, por me mendimin e tij të veçuar nga tre vite më parë. „Sipas bindjes sime të thellë, këto zgjidhje ligjore nuk krijojnë kushte të drejta dhe të barabarta për të gjithë pjesëmarrësit në garën zgjedhore. Pluralizmi nuk përfundon me ditën e zgjedhjeve“, tha kryetari i Gjykatës. Një argument tjetër i tij vështirë se mund të rrëzohet: nëse mes dy cikleve zgjedhore formohet një parti e re, sipas modelit aktual ajo praktikisht nuk mund të marrë para dhe niset nga një pozitë shumë më e pafavorshme.

Levica pohon se „çështja e gjykuar“ nga viti 2023 nuk vlen, sepse gjendja është tjetër. Atëherë nuk kishte parti parlamentare të përjashtuar nga reklamimi i paguar. Në zgjedhjet lokale të vitit 2025, sipas Levicës, pikërisht ajo, me grupin e saj parlamentar, mbeti pa qasje. „Kaq nga roja i Kushtetutës“, reagoi partia. Nëse një gjendje e re faktike hap pyetje të re, shumica e gjyqtarëve nuk deshi as ta shqyrtojë.

Rregulla që i shkruajnë fituesit

Këtu është thelbi që asnjë vendim nuk e ndryshon. Modelin „sa vota në zgjedhjet e kaluara, aq para në të ardhshmet“ e shkruan Kuvendi, ndërsa ai model më së shumti i shpërblen pikërisht partitë më të mëdha në Kuvend. Gjykata Kushtetuese tani u tha se kjo është e drejta e tyre. Ministria e Drejtësisë, ndërkohë, paralajmëron bisedime të reja me partitë për ndryshime të Kodit Zgjedhor, ndër të tjera edhe për rregulla më të qarta për reklamimin e paguar. Pyetja është nëse në atë tryezë do të ulet dikush në anën e atyre që ende nuk kanë zë në Kuvend.