Yönetmen Lordan Zafranoviç'in "Altın Oran 42: Kozara'nın Çocukları" filminin fragmanı YouTube'da yayımlandı ve bir gün içinde beklenen tepkiyi aldı - ama eleştirmenlerden değil. Tepki videonun altındaki yorumlardan geldi ve filme yönelik değildi. İki oyuncuya yönelikti.

İkisi de Hırvat olan Rene Bitorayats ve Leon Luçev, Jasenovac kampındaki Ustaşa suçlarını anlatan bir yapımda rol kabul etti. Fragmanın altında kendilerine, Hırvat vatandaşlığından kendi istekleriyle çıkmaları gerektiği yazılıyor.

Kendi kendini yıkan argüman

Yorumlardan biri sonuna kadar okumaya değer, çünkü tüm mantığı içeriyor. Zafranoviç, orada deniyor, elli yıl boyunca yalnızca propaganda çekti; bu yalnızca Büyük Sırp ideolojisinin işine yarar; bir de Bleiburg hakkında, Srebrenitsa hakkında, Vukovar hakkında film çeksin; Bitorayats ile Luçev de böyle bir yönetmenin filminde oynadıkları için vatandaşlıktan çıksın.

O listenin tamamında neyin eksik olduğuna dikkat edin. Kamp hakkında tek bir olgu yok. Filmdeki bir şeyin doğru olmadığına dair tek bir iddia yok. Yalnızca bir hesap - sen bizimkilerden söz ediyorsun, onlarınkilerden de söz et; yoksa bizden değilsin.

Jasenovac, 1941'de Nazi Almanyası'nın himayesinde Hırvatistan Bağımsız Devleti bünyesinde kuruldu. Film hakkındaki haberlerde belirtildiği gibi, Hırvatistan onlarca yıldır bu devlette Sırplara, Yahudilere ve Romanlara karşı işlenen soykırımı inkâr ediyor. Bu, bu filmin konusu değil. Bu, filme verilen tepkinin konusu.

Senaryo ne, bağlam ne

Zafranoviç, proje tanıtımına göre, "kötülüğün anatomisini" iç içe geçen bakış açılarıyla - hem kurbanların hem de infaz edenlerin - açıyor. Senaryoya Arsen Dikliç ile Zafranoviç'in kendisi imza atıyor; yardımcı senarist Uroşka Tatomir ve dramaturg Slobodan Terziç ile birlikte.

Oyuncu kadrosu, bu sözcüğün uzun zamandır kullanılmadığı anlamda bölgesel: Leon Luçev, Rene Bitorayats, Milan Mariç, Milivoy Beader, Aleksey Byelogrliç, Militsa Stankoviç, Vuk Trnavats, Anitsa Dobra, İrfan Mensur, Katarina Radivoyeviç, Duşanka Glid Stoyanoviç, Pavle Mensur, Miodrag Mişa Dragiçeviç, Yadranka Naniç Yovanoviç, Goritsa Popoviç, Boyan Navoyets, Hana Hegeduşiç, Slobodan Milovanoviç, İvitsa Klements; özel konuk olarak da Predrag Miki Manoylloviç görünüyor.

Yapımcı Sırbistan'dan TS Media; ortak yapımcılar Bosna Sırp Cumhuriyeti'nden Net Film Productions ile Sırbistan'dan Art and Popcorn. Uygulayıcı yapım, başında Zoran Yankoviç'in bulunduğu Koşutnyak Film'e verildi. Gala, 2 Ekim'de Belgrad'daki Sava Merkezi'nde, FEST'in açılışında yapılacak.

Bu neden yalnızca bir Hırvatistan meselesi değil

Bir tarihsel olay, ne olduğu üzerinden değil oyuncuların vatandaşlığı üzerinden tartışılıyorsa, tartışma çoktan kaybedilmiştir. Mesele filmdeki bir şeyin yalan olup olmadığı değil - bu soruyu kimse sormadı. Mesele, onu kimin gösterebileceği ve kimin dilinde göstereceği.

Bitorayats ile Luçev kötü oynamakla suçlanmıyor. İçinde bulunmamaları gereken bir karede görünmekle suçlanıyorlar. Kendilerine yüklenen tek replik bu - ve onu söyleyen de kendileri değil.