Најстарата непрекината монархија во светот има еден проблем што не се решава со церемонија: наследничката не смее да наследи. Аико, единствената ќерка на јапонскиот император Нарухито и царицата Масако, во недела застана во центарот на еден од најсветите ритуали во земјата, облечена во бело од глава до петици, со бисери на клучната коска и со ракавици – и токму додека го правеше тоа, законот што ја држи подалеку од Престолот на хризантемата продолжува да се пишува без неа.

Патувањето беше од Императорската палата во Токио до Исе, префектура Мие, каде се наоѓа најсветиот комплекс на шинтоизмот. Причината е реконструкцијата на Големите светилишта во Исе – обичај што се повторува секои дваесет години и што трае непрекинато 1.300 години. Следната голема обнова почнува во 2033-та. Подготовките, значи, почнуваат сега, и почнуваат со неа.

Ова не е фотосесија. Во Исе се чува Светото огледало, еден од трите свети предмети на Јапонија, кој симболизира мудрост и според легендата бил употребен за да се извлече богинката на сонцето Аматерасу од пештера. Другите два се мечот Кусанаги, за храброст, и накитот Јасакани но Магатама, поврзан со добронамерноста и со легитимноста на Императорскиот дом. Внатрешното и Надворешното светилиште потекнуваат од пред 2.000 години. Кога една држава ја пренесува власта преку предмети со толкава возраст, секој што стои до нив добива нешто што ниту еден избор не може да го даде.

И тука се крие иронијата. Аико ѝ се поклони на Аматерасу – божица – а потоа присуствуваше на Кавабики, традиционалното влечење на трупците по реката, каде заедно со стотици обични граѓани фаќаше за јажето. Пред тоа, во градот, се качи на обичен метро воз меѓу луѓето. Сцена што секој дворски советник би ја нарекол симболика на близина со народот. Само што симболиката не менува член од закон.

Облеката беше во бело слонова коска, лесни материјали, воздржан крој – и, како што пишува протоколот, точно истиот што веќе го носела на претходно официјално појавување. Белото во Јапонија значи чистота и обнова, во духот на Шикинен Сенгу, обредот на периодично враќање на светилиштата во првобитна состојба. Бисерите се „официјалниот” накит на дамите од дворот затоа што покажуваат елеганција без да покажуваат богатство. Ниту едно парче не е случајно, ниту едно не е нејзин избор.

Значи ја имаме следната слика: жена која јавно ја претставува најстарата династија на планетата, која народот сака, која ги знае сите ритуали напамет – и која, според сегашниот Закон за Императорскиот дом, не може да седне на престолот, а ако се венча со човек надвор од царското семејство, ја губи и титулата. Реформата на тој закон се дискутира со години и продолжува да се одложува.

Дали Балканот има право да се смее на ова? Немаме престол, но имаме доволно институции каде некој со очигледни способности чека надвор од вратата додека внатре се одлучува по правило напишано пред неколку генерации. Разликата е само во тоа што кај нас правилото поретко се вика традиција, а почесто договор.

Во 2033-та Исе повторно ќе се сруши и повторно ќе се изгради, како и последните тринаесет векови. Прашањето е дали до тогаш ќе се смени нешто во текстот што одлучува кој смее да стои најблиску до огледалото.