Сто шеесет и три јени за еден американски долар. Тоа беше најниската вредност на јапонската валута од 1986 година – четири децении наназад. Потоа дојде потег каков што пазарите не виделе одамна: Јапонија и Соединетите Американски Држави заеднички интервенираа на девизниот пазар за да го запрат падот.

По акцијата јенот нагло зајакна до околу 155,2 јени за долар, а потоа се стабилизираше околу 156 до 157. Јапонското Министерство за финансии потврди дека на 31 јули купувало јени во координација со американското Министерство за финансии, кое пак купувало преку Федералната резервна банка на Њујорк. Целта, според јапонските власти, била да се спречат прекумерната нестабилност и неуредните движења на курсот.

Последен пат се случи по цунамито во 2011 година

Ова е прва усогласена акција од ваков вид по 2011 година, кога двете земји интервенираа по разорниот земјотрес и цунамито што го погодија источниот дел на Јапонија. Тогаш целта беше спротивна – јенот нагло зајакнуваше, бидејќи инвеститорите очекуваа јапонските компании да ги враќаат средствата дома за финансирање на обновата, па земјите од Г7 интервенираа за да го запрат тоа.

Значи, истиот инструмент, спротивна цел. Пред петнаесет години се бореа против премногу силен јен. Сега се борат против премногу слаб.

Јапонското Министерство за финансии и американскиот секретар за финансии Скот Бесент соопштија дека нема да се двоумат повторно да преземат заеднички чекори доколку се покаже потреба.

Причината е една единствена бројка

Разликата во каматните стапки. Јапонската централна банка во јуни ја зголеми основната каматна стапка на еден процент – највисоко ниво од 1995 година. Референтната каматна стапка на американските Федерални резерви се движи меѓу 3,50 и 3,75 проценти.

Тоа е разликата која, година по година, го одлеваше капиталот кон американските финансиски пазари и ја правеше јапонската валута непривлечна за меѓународните инвеститори. Дополнително, јапонската економија се соочува со намалување на работната сила, ниска продуктивност и висока зависност од увоз на енергенси чии цени се изразени во долари. Слабата валута ги поскапува тие увози, поттикнува инфлација и го намалува животниот стандард.

Зошто интервенцијата воопшто функционира

Механизмот е поедноставен од што звучи. Кога централната банка сака да ја зајакне сопствената валута, продава долари од девизните резерви и купува свои. Побарувачката расте, вредноста се качува. Ако истото го прави и друга голема централна банка, ефектот е многу посилен.

Токму затоа учеството на Вашингтон е клучно. Еднострана интервенција на Јапонија може привремено да го запре падот, но тешко го менува трендот. Кога зад акцијата стои и американското Министерство за финансии, инвеститорите добиваат порака дека двете најголеми економии имаат заеднички интерес – и тоа е доволно за шпекулантите да ги затворат позициите против јенот.

Многу економисти во оваа ситуација се потсетуваат на „Плаза договорот“ од 1985 година, кога министрите за финансии и гувернерите на централните банки на САД, Јапонија, Западна Германија, Франција и Велика Британија се договорија координирано да го ослабат доларот. Во следните две години доларот изгуби околу една третина од вредноста во однос на јенот и германската марка. Тоа останува најпознатиот пример како координирана акција може да го промени текот на светските девизни пазари.

Извлечените потези ја одразуваат намерата на двете држави да спречат бранот продажби на јенот и на јапонските државни обврзници да прерасне во поширок шок за глобалната економија – што, меѓу другото, би можело да ги зголеми и трошоците за задолжување на самиот Вашингтон. Аналитичарите предупредуваат дека ова може да биде само почеток на поширока стратегија ако јенот повторно се приближи до рекордно ниските нивоа.