Хејден Дејвис, 33-годишен поранешен британски војник, се пред повеќе од 18 месеци кога стапи во украинската странска легија како волонтер. Сега ја разсказа својата приказна – и сликата што се обликува е едновремено херојска и срамна: за човекот, и за владата што го испрати.

Заробен од руските сили во Украина, осуден на 15 години во казнен логор за обвинение „платенички”. Деjвис ги опишува моментите пред заробувањето: радиото му се скрши, партнерот му беше убиен. „Морав да одлучам – да лежам и умрам, или да направам нешто. Полека се влечев 150 метри до област што ја познавав. Цел ден ми требаше.”

Се скрил во подрум два месеци, со штаки направени од дрво и шинка од грана. „Никогаш во животот не сум чувствувал толкава болка.” Кога руските војници го откриле, започна следната етапа на неговата трагедија: казнениот логор без соодветна медицинска нега, без храна, без помош.

Британското Министерство за надворешни работи тврди дека одржува „консуларен контакт” со семејството на Дејвис и дека судењето во рускиот суд е „неосновано”. Тоа е дипломатска фраза која буквално значи: „Не правиме многу за него.”

Политички активисти кои работат со воени затвореници го опишуваат состојбата на западните борци во рускиот плен како „гладуваат”. Хуманитарна помош е итна. И тука се отвара пошироко прашање: владите кои даваат имплицитна поддршка на странски волонтери во Украина (а Британија не е сама), кога ќе ги преземат и одговорноста кога тие ќе бидат заробени?

За Балканот ова не е далечна приказна. Многумина од нашите луѓе – Срби, Хрвати, Босанци, Македонци – се борат на двете страни во Украина. Кога нив ќе ги фатат, владите ги застапуваат како „меќнаренти”, не како државјани. Дејвис не е првиот, и нема да биде последниот. Прашање за домашно размислување: кој од нас го знае договорот пред да влезе во туѓ воен конфликт?