Во Подгорица деновиве се расправа за нешто што официјално не постои. Тврдењето дека Црна Гора размислува да се приклучи на воениот формат на Хрватска, Албанија и Косово тргна низ регионалните медиуми, стигна до опозициските соопштенија и до коментари на пензионирани офицери – а притоа ниту една влада не го потврди.

Што е потврдено, а што не

Потврдено е ова: Хрватска, Албанија и Косово во март 2025 година потпишаа декларација за воена соработка. Документот зборува за заедничка одбранбена индустрија, поголема оперативна усогласеност преку заеднички вежби, справување со хибридни закани и поддршка на евроатлантските интеграции. Тоа е јавен текст, не тајна.

Потврдено е и дека Црна Гора е членка на Американско-јадранската повелба, таканаречената А5, каде заедно со Хрватска и Албанија редовно учествува во заеднички вежби, а Косово има статус на набљудувач. Во текот на оваа година претставниците на тие земји се среќавале во тој формат и учествувале во сајбер-обука и во серија маневри.

Она што не е потврдено е токму она околу кое се врти целата бучава – дека Подгорица се приклучува на тројниот пакт. За тоа нема официјална потврда од ниту една страна. Има само тврдење дека за тоа „се разговара во политички и одбранбени кругови”.

Како непотврдено станува аларм

Опозицискиот политичар Владислав Дајковиќ побара владата веднаш да одговори на прашањето, нарекувајќи го случајот политички скандал. Од српска страна се повикуваат постари оцени дека сојузот на Загреб, Тирана и Приштина е насочен против Белград, а низ текстовите се редат коментари на пензионирани припадници на некогашните воени и државни служби.

Тука вреди да се застане. Пензиониран офицер не е извор на факт за тековна државна политика – тој е извор на мислење, и тоа мислење обично се совпаѓа со редакцијата што го бара. Кога една приказна се потпира главно на такви гласови, а не на документ или на изјава од министерство, тоа кажува нешто за приказната.

Зошто ова нѐ засега

Македонија ги знае и двете страни на овој механизам. Знае како изгледа кога регионалната безбедносна архитектура се преуредува без многу објаснување кон јавноста, и знае како изгледа кога една непотврдена вест се врти неколку дена додека не почне да функционира како факт.

Не е спорно што државите на Западен Балкан склучуваат одбранбени договори – тоа е нивно право и е дел од секојдневието на секој воен сојуз. Спорно е кога граѓаните за содржината на тие аранжмани дознаваат преку анонимни „кругови” наместо преку своите институции. Молкот на министерствата не е неутрален – тој е простор што некој друг го пополнува.

Затоа најкорисното прашање не е дали Црна Гора се приклучува, туку кој од официјалните адресати ќе одговори на тоа јасно и со потпис. Додека одговор нема, сето останато е претпоставка облечена во воена терминологија.