Në Podgoricë këto ditë debatohet për diçka që zyrtarisht nuk ekziston. Pretendimi se Mali i Zi po mendon t'i bashkohet formatit ushtarak të Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës u përhap nëpër mediat rajonale, arriti te kumtesat e opozitës dhe te komentet e oficerëve në pension - ndërkohë asnjë qeveri nuk e konfirmoi.

Çfarë është konfirmuar dhe çfarë jo

Konfirmuar është kjo: Kroacia, Shqipëria dhe Kosova në mars të vitit 2025 nënshkruan një deklaratë për bashkëpunim ushtarak. Dokumenti flet për industri të përbashkët mbrojtëse, përputhshmëri më të madhe operative përmes stërvitjeve të përbashkëta, përballje me kërcënimet hibride dhe mbështetje të integrimeve euroatlantike. Ky është tekst publik, jo sekret.

Konfirmuar është edhe se Mali i Zi është anëtar i Kartës Amerikano-Adriatike, e ashtuquajtura A5, ku bashkë me Kroacinë dhe Shqipërinë merr pjesë rregullisht në stërvitje të përbashkëta, ndërsa Kosova ka status vëzhguesi. Gjatë këtij viti përfaqësuesit e këtyre vendeve janë takuar në atë format dhe kanë marrë pjesë në trajnim kibernetik dhe në një seri manovrash.

Ajo që nuk është konfirmuar është pikërisht ajo rreth së cilës sillet gjithë zhurma - se Podgorica po i bashkohet paktit trepalësh. Për këtë nuk ka konfirmim zyrtar nga asnjë palë. Ka vetëm pretendimin se për këtë „po bisedohet në qarqe politike dhe mbrojtëse”.

Si e pakonfirmuara bëhet alarm

Politikani opozitar Vlladisllav Dajkoviç kërkoi që qeveria t'i përgjigjet menjëherë pyetjes, duke e quajtur rastin skandal politik. Nga pala serbe rikthehen vlerësime më të hershme se aleanca e Zagrebit, Tiranës dhe Prishtinës është e drejtuar kundër Beogradit, ndërsa nëpër tekste radhiten komente të pjesëtarëve në pension të shërbimeve të dikurshme ushtarake dhe shtetërore.

Këtu vlen të ndalemi. Një oficer në pension nuk është burim fakti për politikën aktuale shtetërore - është burim mendimi, dhe ai mendim zakonisht përkon me redaksinë që e kërkon. Kur një histori mbështetet kryesisht në zëra të tillë, e jo në dokument apo në deklaratë ministrie, kjo thotë diçka për vetë historinë.

Pse na prek kjo

Maqedonia i njeh të dyja anët e këtij mekanizmi. E di si duket kur arkitektura rajonale e sigurisë riorganizohet pa shumë shpjegime ndaj publikut, dhe e di si duket kur një lajm i pakonfirmuar rrotullohet disa ditë derisa fillon të funksionojë si fakt.

Nuk është problem që shtetet e Ballkanit Perëndimor lidhin marrëveshje mbrojtëse - kjo është e drejta e tyre dhe pjesë e përditshmërisë së çdo aleance ushtarake. Problem është kur qytetarët për përmbajtjen e këtyre marrëveshjeve mësojnë përmes „qarqeve” anonime në vend se përmes institucioneve të tyre. Heshtja e ministrive nuk është neutrale - është hapësirë që e mbush dikush tjetër.

Prandaj pyetja më e dobishme nuk është nëse Mali i Zi po bashkohet, por cili nga adresuesit zyrtarë do të përgjigjet për këtë qartë dhe me nënshkrim. Derisa të mos ketë përgjigje, gjithçka tjetër është supozim i veshur me terminologji ushtarake.