Од 1 јули 2026 година, Европската унија воведува фиксна давачка од 3 евра на сите мали пакети со вредност под 150 евра кои пристигнуваат преку е-трговија надвор од ЕУ. На прв удар – Temu и Shein, кинеските платформи кои за последниве две години го завладеаа европскиот потрошувачки пазар на ниско-цени.

Бројката која ја оправдува политиката – 5.8 милијарди мали пакети влегле во ЕУ во последната година, што е пораст од 26 проценти. Тоа е сума која буквално го дави секој митнички систем во Унијата, и истовремено создава нерамноправна конкуренција за европските продавачи кои плаќаат полна царина и ДДВ. Логиката – да се изедначи теренот.

За Балканот, кој не е во ЕУ, прашањето е поинаку поставено. Прво – дали ова значи дека и нашите митнички системи ќе го следат европскиот пример? Дотогаш, со пораст на цените на Temu и Shein во ЕУ, можеме да очекуваме пренасочување на трафикот кон Балкан. Кинеските платформи ќе го истестират шаблонот – продаваат во земји со полеки правила, и оттам ги пренасочуваат пакетите кон ЕУ. Вакви „пораст-на-пакет” сценарија ги имаме веќе во Сингапур, Хонгконг, Дубаи.

Втората работа – купувачот ќе ја плати разликата. 3 евра на пакет со вредност 10-20 евра е 15-30 проценти покачување. За Temu и Shein, кои живеат на ниско-маржни производи продадени во голем волумен, тоа е удар. Но крајниот товар секогаш паѓа на потрошувачот. Балканецот кој месечно нарачуваше за 50 евра – ќе плаќа околу 60. Шпанецот – истотака.

Прашањето кое не е политички корективно – кој точно профитира од оваа давачка? Во теорија, малите европски продавачи. Во практика, веројатно е дека приходот ќе оди во заеднички ЕУ буџет, што ќе го платат тие исти потрошувачи преку други инструменти. Бирократски круг со многу ракав, малку резултат. И единствените големи добитници можеби ќе бидат – големите европски e-commerce играчи кои не плаќаат давачка бидејќи опаваат во ЕУ. Amazon, Zalando, Otto – сите се радуваат тивко.