Козонак е сладок лебец кој се пече за Божиќ и Велигден во Романија, Бугарија и Албанија – и е она што Балканот го прави поинаков од Западна Европа: слатко тесто со полнеж, исполнето со орев, какао, лукум или стафиди, заминато со рум и лушпа од портокал. Во суштина е братучед на италијанскиот panettone – но погусто, пополнето и побалканско.

Класичниот козонак со орев и какао е најраспространетата варијанта: два белтоци се матат до снег, се мешаат со 150 грама ситни ореви, три лажици какао и 100 грама кафеав шеќер. Тестото – направено од 400 грама брашно, три жолтоци, 150 мл млако млеко, 60 грама шеќер, 80 грама путер и квасец – се меси интензивно, се остава да нарасне 50 минути, а потоа се расукува, се прелива со полнежот и се плете. Рерна: 170°C, 40 минути.

Стручните совети: состојките мора да се на собна температура, месењето да биде долго и интензивно за еластичност на тестото, а нараснувањето – во топол простор. Ако горниот дел почне да темни пред крај – фолија.

Постојат и варијанти со лукум, со свежо сирење и со рум-стафиди. Но почетната точка е орев и какао – класичен, препознатлив, и по вкус поблизок до нашиот пирекс или штрудла отколку до кропот на Запад.