Осум илјади евра. Толку чинело „влијание” врз судии во Гостивар. Според обвинителството, претседателот на Основниот суд Елјеса Алији и судски администратор примале мито за да ѝ ветуваат на странка во граѓански спор поповолен исход – прво 5.000 евра за повторување на постапката, па уште 3.000 за интервенција во Апелациониот суд Гостивар. Заедно: 8.000 евра. Плус 800 евра дополнителни за административни услуги.

Алији сега е без пасош. Судот му определи мерки за претпазливост: одземена патна исправа, забрана за издавање нови документи, забрана за минување државна граница, обврска повремено да се јавува кај службено лице. Истите мерки добил и судскиот администратор. Притвор – не. Слободни до судењето.

Прв човек на суд

Ова е прв случај во земјата каде вршител на должност претседател на основен суд се соочува со јавно отворена истрага за коруптивно влијание поврзано со судски постапки. Истрагата покрива период од јануари 2023 до 2025 година. Обвинението: „примање награда за противзаконито влијание” – кривично дело од делокругот на ОЈО за гонење на организиран криминал и корупција.

Се поставува прашањето кое ниту обвинителството ниту судот не го одговара јавно: колку други странки во Гостивар се сретнале со истиот шалтер? Дали овој модел работел во години? Како е можно претседател на суд да бара мито директно од странка, а никој од колегите и администрацијата да не пријави – сè додека некој не платил пари и не добил резултат?

Судот ги објаснил мерките со една реченица: „не можел да определи построги мерки од оние што ги предложило обвинителството”. Тоа значи дека обвинителството не побарало притвор. Зошто? Опасноста од бегство веројатно постоела (затоа пасошот му е одземен), но опасноста од влијание врз сведоци и докази – двајцата осомничени работат во истиот суд – не се вреднувала доволно за да оправда поригорозни мерки.

Граѓаните што доаѓаат пред гостиварскиот суд утре нема да можат да го избегаат прашањето: дали правдата овде се купува? Алији формално е суспендиран до завршување на постапката, но проблемот не е еден судија – проблемот е дека ситуацијата стасала до точка кога овие зделки беа можни. И дека прв пат добиваме поглед во неа само затоа што некој на крајот не ги добил парите што ги платил.