Ракетите на Хутите го гаѓаат Ријад: најмалку 13 загинати на аеродромот, принцот се сели од бункер во бункер, а Вашингтон праќа само советници

Саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман ја започна 2026 година со насмевка – со срдечен пречек кај Доналд Трамп во Белата куќа. Дури и кога избувна војната со Иран, кралството изгледаше како да стои цврсто: нафтата течеше преку нафтовод што го заобиколува блокираниот Хормузски теснец. Денес ракетите на Хутите од Јемен паѓаат врз Ријад, а принцот, според упатени функционери, се сели од бункер во бункер.

Во саботата најмалку една ракета на Хутите го погоди меѓународниот аеродром во Ријад. Загинаа најмалку 13 луѓе, а стотици се повредени, многумина тешко. Тоа е најсмртоносниот поединечен напад врз САД или нивните сојузници во Заливот откако почнаа судирите поврзани со војната против Иран. Погодени се два терминала, покривите делумно се урнаа, а во неделата нова ракета предизвика пожар на Терминалот 4 и уби уште еден човек.

Војна на 800 километри од фронтот

Ријад е оддалечен повеќе од 800 километри од територијата што ја контролираат Хутите, но делови од градот веќе личат на воена зона. Во четврток остатоци од пресретната балистичка ракета паднаа врз детска градинка и медицински комплекс. На вработените во финансискиот кварт, на учениците од меѓународните училишта и на дипломатите им беше наредено да се евакуираат или да одат во засолништа.

Портпаролот на Хутите повтори дека саудиските аеродроми остануваат мета. Саудиските функционери, пак, признаваат нешто многу понепријатно – им снемуваат пресретнувачи за одбрана од следните напади. Уште ова лето ги уверуваа новинарите дека ситуацијата е под контрола. Оттогаш се погодени аеродроми, енергетски постројки, главниот нафтовод исток-запад и рафинерии.

Мегапроектите се тресат

Војната директно го гаѓа планот туризмот да стане еден од столбовите на економијата. Под знак прашање е и големата меѓународна инвестициска конференција закажана за крајот на месецот. Странските инвестиции паднаа во првите два квартала и се далеку под целите што принцот ги постави за 2030 година, а ненафтениот дел од економијата – токму оној што требаше да ја ослободи земјата од зависноста од нафтата – се намалил во вториот квартал во споредба со првиот. Министерството за финансии сега очекува пад на БДП од 3,6 отсто во 2026 година.

Кралството во јануари се откажа од домаќинството на Азиските зимски игри 2029, а сè уште нема обезбедено финансирање за Експо 2030 и за Светското првенство во фудбал 2034. Дури и амбицијата Саудиска Арабија да стане центар за вештачка интелигенција е ризична, бидејќи податочните центри стануваат мети.

Трилион долари ветувања, само советници за возврат

Бин Салман му вети на Трамп инвестиции од околу илјада милијарди долари во САД. Вашингтон засега одбива да испрати воена помош – пратени се само воени советници. Трамп за викендот изјави дека САД се во контакт со Хутите, но и дека може да им се приклучат на саудиските удари врз групата. „Тоа што го направија е многу лошо“, рече тој. Кралството побарало помош од воениот сојузник Пакистан, по светот бара системи за противвоздушна одбрана и се обидува да регрутира странски борци за своите сојузници во Јемен.

Кристијан Коутс Улрихсен, експерт за Персискиот Залив од Институтот „Бејкер“ при Универзитетот Рајс, вели дека саудискиот лидер нема многу добри опции: „Секој воен одговор носи ризик од подлабоко вовлекување во асиметричен конфликт, во кој Хутите покажаа дека можат да нанесат значителна и симболична штета.“

Бин Салман ја внесе Саудиска Арабија во граѓанската војна во Јемен во 2015 година, а примирјето со Хутите дојде дури во 2022. Во август Хутите тргнаа во офанзива на брегот на теснецот Баб ел Мандеб, кралството не испрати воздушна поддршка на своите јеменски сојузници и стратешкиот град Моха падна. 41-годишниот принц последен пат е виден во јавност пред една недела, кога дарувал крв во рамките на национална акција.

Ако трилион долари ветени инвестиции купуваат само воени советници, што можат да очекуваат помалите сојузници кога ќе им загусти?