Уште една посета на висок европски функционер, уште еднаш истата приказна со малку поинаков фустан. Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта пристигна во Скопје на средба со премиерот Христијан Мицкоски – и речиси никој не очекува драматичен пресврт. Кошта останува на познатата позиција: Македонија да ги исполни обврските од преговарачката рамка од 2022, што подразбира и внесување на Бугарите во Уставот.

Дека Кошта нема да отстапи од таа позиција е речиси извесно – тоа би значело доведување во прашање на веќе усвоени одлуки на Европскиот совет. Но политичката реалност не е иста како пред неколку години. Во меѓувреме Македонија продолжи со реформи, доби позитивни оценки во делови од европската агенда и пристап до нови фондови, додека самата ЕУ се соочи со геополитички предизвици што ја вратија политиката на проширување на дневен ред.

Војната во Украина, засиленото руско влијание на делови од Балканот, кинеското економско присуство – сето тоа го врати Западен Балкан високо на агендата на Брисел. И токму тука прашањето за кредибилитетот на ЕУ станува клучно. Сè почесто во европските кругови се слуша дека Унијата мора да покаже оти ги исполнува сопствените ветувања кон кандидатите.

Владата во изминатиот период инсистира дебатата да не се сведува само на тоа дали ќе има уставни измени, туку да се отвори и прашањето за гаранции. Суштината, од нејзин аспект, не е само да се исполни една обврска – туку да се добие уверување дека по неа нема да следат нови барања и нови блокади. А тоа прашање има тежина што секој Македонец ја разбира.

Затоа што по Преспанскиот договор, промената на името и низата отстапки, кај голем дел од јавноста постои основан сомнеж: дали секоја следна концесија навистина приближува членство, или само отвора простор за наредниот услов? Историјата на последната деценија дава непријатен одговор – секоја отстапка беше испратена како „последна”, и по секоја следеше нова.

Реално, ЕУ нема правен механизам однапред да гарантира како ќе се однесува некоја земја членка во иднина. Ниту Кошта може сам да понуди таква гаранција. Но може политички да испрати порака дека нема простор за нови условувања надвор од рамката. Дали ќе ја испрати таа порака, или ќе остане на стандардното „исполнете ги обврските” – тоа е единственото нешто вредно да се следи од оваа посета. Сè друго веќе го знаеме напамет.