Премиерот Христијан Мицкоски и претседателката Гордана Сиљановска-Давкова упатија официјални честитки по повод 23 мај, националниот ден на Власите. Тоа е една од тие ритуални секогаш-исти државни честитки кои се повторуваат секоја година. Со една мала разлика – годинава го пишува конкретно политичкиот контекст под нив.

Мицкоски ја посочи „историската улога и културниот придонес” на влашката заедница. Сиљановска нагласи дека Македонија е „единствена држава во која Власите се уставен етнички ентитет”. Тоа е важна изјава – Власите во соседните држави (Грција, Албанија, Бугарија, Романија) се препознаени како мали етнички малцинства, ама во ниедна од нив немаат уставна положба како Македонија.

Според пописот од 2021 година, 8.714 граѓани се изјасниле како Власи во Македонија – иако неофицијалните проценки одат и до 15.000-20.000, со оглед на асимилацијата што се случува со децении. Концентрирани се во неколку градови – Битола, Крушево, Штип, и во помали села. Не е голема заедница нумерички, ама нивниот јазик – влашкиот, романски дијалект – и традицијата – чорбаџиска, трговско-сточарска – се важни елементи од балканскиот мозаик. Општо влашкото население е во статус на постепено губење на јазикот – само 3.151 граѓанин се изјасниле дека влашкиот им е мајчин јазик, со младите кои се преселуваат на македонски и албански.

Сепак, политичката реторика кон Власите не е баш бесплатна. Власите традиционално се сметаат за лојална етничка група кон македонскиот политички мејнстрим – нивната гласачка база е скромна, ама конзистентна. Овој вид „потврдни честитки” се дел од одржувањето на тој мост. Никаков ризик за владата, политички безбеден гест, и истовремено сигнал кон останатите малцинства – „ние ви ги почитуваме правата ако сте лојални”.

Можеби почитта кон Власите ќе биде поверодостојна кога ќе видиме конкретни мерки за зачувување на јазикот. Влашки часови во основните училишта. Финансирање на влашкото културно здружение Manuš. Зачувување на старата чаршиска архитектура во Крушево. Сето тоа е во делокругот на државата, и ниедна честитка не може да ги замени. Власите слушнале честитки и пред 20 години. Сè уште чекаат конкретни одлуки.