Битола плаќа до 1.500 денари за чистење оџак, Карпош до 10.000 за филтер: колку домаќинства ќе стигнат пред да снема пари?

Грејната сезона почна, а со неа и годишниот ритуал: општините се сеќаваат на оџаците. Битола и Карпош оваа недела објавија јавни повици за субвенции – едната за чистење, другата за филтри. Мерките се добредојдени, но имаат заедничка слаба точка: никој не кажа колку пари всушност има во касата.

Битола: до 1.500 денари за чистење. Општина Битола ќе субвенционира дел од трошокот за чистење оџак, во фиксен износ до 1.500 денари по домаќинство. Ако фискалната сметка е помала, ќе се врати толку колку што пишува на неа. Повикот трае од 14 октомври до 6 ноември, по принципот „прв дојден, прв услужен“ – или додека не се потрошат обезбедените средства. Целта, според Општината, е помалку емисии во воздухот, помалку пожари и побезбедни домаќинства.

Карпош: 80 отсто од филтерот, но најмногу 10.000 денари. Општина Карпош ќе покрие 80 отсто од цената за купување и поставување нов филтер на оџак, за индивидуални домаќинства што се греат на цврсто или течно гориво. Филтерот мора да е купен по објавувањето на повикот, на 13 октомври. Повикот трае 60 дена или до исцрпување на средствата и е дел од општинската програма за животна средина и енергетска ефикасност за 2026 година.

Документацијата за Карпош е цела мала администрација: барање, имотен лист, лична карта, трансакциска сметка, сертификат за квалитет од производителот, фискална сметка или фактура – и нотарски заверена изјава дека филтерот ќе се користи и одржува најмалку пет години. Општината го задржува правото да ги мери емисиите на поставените филтри во грејната сезона, но мерењето е доброволно.

Тука е и поентата. Субвенција што бара нотар за еден филтер ќе ја искористат оние што имаат време и упорност, а не нужно оние чии оџаци најмногу чадат. А доброволно мерење значи дека општината нема да знае дали парите го исчистиле воздухот или само ја исчистиле совеста.

Ако „прв дојден, прв услужен“ е правилото, граѓаните имаат право да знаат колку се „првите“. Колку домаќинства може да покрие буџетот на Битола? Колку филтри Карпош очекува да субвенционира? Без тие бројки, ова е добра вест без мерка – а на пролет никој нема да може да каже колку оџаци навистина се исчистени и колку филтри се поставени.