Норвешкиот двор во 15 дена испрати двајца. На 27 август почина кралот Харалд V, а во петокот, на 11 септември, почина и неговата сестра, принцезата Астрид. Имаше 94 години. Последното нејзино јавно појавување беше на погребот на братот – во количка, со лице што го обиколи светот. Два дена подоцна ја нема ни неа.

Кралот Хокон VIII нареди знамињата на балконот на дворецот да се спуштат на пола копје во петокот и на денот на погребот. Во неговата изјава има една реченица што вреди повеќе од целиот останат протоколарен јазик: „На 22 години мораше да ја преземе улогата на прва дама по смртта на мојата баба, престолонаследничката Мерта.“ На 22 години. Не по избор, туку затоа што мајка ѝ починала во 1954 и некој морал да застане на тоа место.

Бракот што ѝ ја одзеде титулата

Во 1961 Астрид се омажи за Јохан Мартин Фернер, олимписки медалист. Тој беше разведен од Ингеборг Хеселберг-Мејер – и токму тоа беше проблемот. Дворот ѝ ги одзеде кралското обраќање и правата на наследство на престолот. Не за криминал, не за скандал, туку затоа што мажот со кого сакаше да живее веќе еднаш бил во брак. Добија пет деца и седум внуци. Триесет и осум години подоцна во истиот двор тоа правило веќе не постоеше во истата форма – но за неа било доцна.

Колку вакви правила Балканот памети во сопствените семејства? Не со дворски декрет, туку со тетка што престанала да доаѓа на слави и со чичко што „не се спомнува“. Разликата е само во тоа дека кај норвешките кралски семејства одземањето се запишува во официјален документ.

Жената што ја држеше куќата кога никој друг не можеше

Астрид била прва дама на Норвешка низ безброј официјални патувања и настани, сè додека нејзиниот брат, тогаш принцот Харалд, не се оженил и Соња не ја презела улогата. Во дворот ја опишуваат како човек со остар хумор и уште поостро сеќавање – особено за воените години, кои ги раскажувала до детаљ. Меѓу луѓето што ги запознала бил и Елвис Присли, за време на снимањето на филмот GI Blues.

Семејството ја испрати со порака што не звучи како дворско соопштение: „Драга мајко, драга принцезо Астрид: Ти благодариме што беше најдобрата мајка што можевме да ја имаме. Низ целиот твој живот беше тука за нас со љубов, мудрост и добар хумор.“

Со неа си оди последниот жив сведок на ерата на кралот Улав V. Пред погребот на братот, Астрид отишла сама во капелата каде што лежел – таа фотографија остана најтивката слика од целиот тој ден. Дворовите умеат да организираат церемонии со единаесет кралски куќи и над дваесет светски лидери. Тоа што не умеат да го организираат е редоследот по кој си одат луѓето.