Десет илјади километри низ Азија, од Патот на свилата до вулканите на Пацифичкиот огнен прстен. Тоа е маршрутата на едно шпанско телевизиско патување со четиринаесет учесници – но она што од неа вреди за секој што планира сопствен пат се самите места, затоа што тие остануваат таму и по последната епизода.

Сијан – таму каде почнувал Патот на свилата

Кинескиот Сијан бил империјална престолнина под името Чанган. Денес јужниот дел на градот е стакло и облакодери – телевизиската кула од 245 метри со осмоаголен облик инспириран од традиционалните дворски фенери, топчестиот природонаучен музеј до неа. Но сржта е стара: пагодата на Дивата гуска од седмиот век, ѕидот од династијата Минг што го обиколува историското јадро, и Ѕвонарската кула подигната во 1384 година, една од најдобро зачуваните во Кина.

Под неа е муслиманската четврт со тезги и ресторани по улици како Саџинќиао, а во соседството Јонгсингфанг, каде се служат специјалитети од сите 107 околии на провинцијата Шанси. Надвор од градот е она поради кое повеќето воопшто доаѓаат – Теракотната војска, илјадници фигури војници и коњи закопани пред повеќе од две илјади години околу гробот на императорот Ќин Ши Хуанг. Ги откриле земјоделци во 1974 година. Секоја фигура има поинакво лице.

Дунхуанг – езеро во облик на месечина среде дини

Кон запад пејзажот се суши додека не се стигне до Дунхуанг, оаза во провинцијата Гансу. Таму е Јуејаќуан, езерцето Полумесечина, стуткано меѓу дините на планината Мингша, со традиционален павилјон над водата. Дунхуанг бил клучна станица на Патот на свилата околу две илјади години – место каде караваните носеле не само стока, туку идеи и религии. Во близина се пештерите Могао, издлабени во карпа и исполнети со будистички слики и скулптури наталожени со векови.

Ангкор – каде џунглата и каменот престанале да бидат две работи

Во Камбоџа дините ги менуваат камени кули. Ангкор Ват со своите пет кули што се огледуваат во водата во зори е граден во дванаесеттиот век од кралот Сурјаварман II и првично посветен на Вишну – а тоа е само еден дел од огромниот археолошки комплекс што бил политичко и религиско средиште на Кмерската империја.

Најсилната слика не е таму. Таа е во Та Пром, каде корења со дебелина на човечко тело се прелеваат преку ѕидовите и ги држат урнатините во преграб. И во Бајон, со огромните камени лица што гледаат од кулите на сите страни – фотографијата што секој ја видел, а малкумина знаат како се вика.

Лаос – реката ја диктира сè

Потоа маршрутата влегува во Лаос, каде каменот отстапува пред вода и растителност. Меконг ја пресекува земјата од север кон југ и ѝ ја обликува географијата и животот – оризови полиња, планини, села и будистички храмови по неговиот тек. Луанг Прабанг, поранешната кралска престолнина под заштита на УНЕСКО, ги собира сите тие слоеви: колонијални куќи, манастири и покриви во силни бои. Храмот Ват Ксиенг Тонг со мозаиците и наслоените покриви покажува архитектура сосема различна од кинеската и камбоџанската неколку илјади километри претходно.

Надвор од градот се водопадите Куанг Си, каде водата паѓа низ вегетација и создава низа тиркизни базенчиња. Оттука патувањето продолжува кон вулканите на Огнениот прстен.

Ова не е маршрута за десет дена одмор и не се преправа дека е. Но има една работа во неа што ретко се кажува кога се пишува за далечни дестинации: скоро сето ова е поврзано со копнени правци што постоеле пред авионите. Патот на свилата не е метафора – тој е низа градови што се доаѓале еден по еден. Некој што има три недели и трпение сè уште може да ја помине барем кинеската делница така како што била замислена.