Владимир Путин застана пред публиката на Денот на морнарицата во Санкт Петербург и, наместо да зборува за бродови, ја отвори мапата. Западните делови на Украина, порача тој, порано или подоцна ќе ѝ бидат одземени – и ќе се вратат таму каде што историски припаѓале: кон Полска, Унгарија и Романија.

Аргументот му е познат и го повторува со години: тие територии, вели Путин, Сталин ѝ ги подарил на Украина во рамките на единствената советска држава по Втората светска војна. Оттука следува заклучокот дека подарокот не е трајна сопственост. Роковите ги остави широки – можело да се случи за неколку години, можело и за неколку децении – но самиот исход го претстави како историски неизбежен.

Кој ја повлекува линијата и врз основа на што

Ова не е воена закана против Варшава, Будимпешта или Букурешт. Тоа е нешто поинакво и, ако се погледне подолгорочно, потревожно: тврдење дека постојните граници се привремени затоа што некој од минатото ги нацртал погрешно.

Тој принцип нема каде да запре. Ако важи за западна Украина затоа што Сталин потпишал, тогаш важи и за секоја друга линија на европската карта повлечена по 1945 година. А на Балканот таквите линии ги има напретек, и секоја од нив има барем двајца кои сметаат дека им е одземена.

Југославија како аргумент – но чиј?

Најинтересниот дел од говорот е тоа што Путин сам ја спомна Југославија. Ја употреби како доказ за западната одговорност – Западот, тврди тој, ја распарчи и таа држава, како што сега го прави истото со Украина.

Тука сметката не се затвора. Ако распадот на Југославија бил неправда, тогаш повикувањето на историски граници од времето пред Сталин е истата операција со друг потпис. Не може распарчувањето да е злосторство кога го прават други, а историска правда кога го најавуваш сам.

Путин го обвини и НАТО за проширувањето и покрај, како што вели, ветувањата дадени на Горбачов, а настаните во Киев од 2014 година ги нарече „крвав и незаконит државен удар” што Западот го игнорирал. Заклучокот му беше дека војната произлегла од „апсолутно агресивни активности” на Западот кои се засилувале од година в година.

Зошто ова треба да го чита некој од Скопје

Затоа што реториката за „историски места” на кои народите и териториите се враќаат не е руски изум и не останува во Русија. Тоа е речник што на овој полуостров се разбира без превод, и што овде секогаш нашол кој да го позајми.

Полска, Унгарија и Романија официјално не покажаа никаков интерес за подарокот што им го нуди Москва. И тоа е клучниот детал: понудата не е упатена до нив, туку до сите што слушаат. Мапите повторно се на маса – и никој не кажа каде е работ на масата.