Шеесет илјади луѓе. За дваесет и четири часа. Толку поминале од Мароко во Сеута, шпанската енклава на северноафриканскиот брег, во еден единствен налет што ја затекна Европа со спуштени гарде. Најмалку 61 човек не стигнал до другата страна – најголемиот дел се удавиле обидувајќи се да ја препливаат бариерата кај Ел Тарахал, местото каде оградата влегува во морето и таму завршува.

Полициски извори наведуваат дека жртвите се претежно на возраст од 20 до 35 години, меѓу нив и најмалку една жена. Нуркачки екипи продолжуваат со пребарување, бидејќи властите стравуваат дека бројот не е конечен. Тоа е реченицата што најмногу кажува за оваа ноќ – никој сè уште не знае колку луѓе лежат под површината.

Најбрзиот пресврт: 53.000 се вратиле сами

Од околу 60.000 што влегле, приближно 53.000 се вратиле доброволно во Мароко. Не ги вратила шпанската војска со сила – си заминале самите, откако сфатиле дека ветувањата за сместување, работа и виза не постојат. Тоа не е слика на инвазија. Тоа е слика на масовна измама што профункционирала за еден ден и се распаднала за следниот.

Шпанскиот премиер Педро Санчез го објаснува налетот со погрешно толкување на неодамнешна пресуда на Врховниот суд, што криумчарските мрежи го разнесле како ветување. Судот пресудил дека автоматското враќање на границата не важи за оние што влегуваат пливајќи – само за оние што прескокнуваат физичка бариера. Разликата помеѓу ограда и вода одеднаш вредеше илјадници животи.

Италија го суспендира Шенген со Шпанија

Реакцијата во Европа беше побрза од спасувачките екипи. Италија го суспендира шенгенскиот режим со Шпанија. Данска и Финска бараат Шпанија привремено да биде исклучена од Шенген – потег што правници веднаш го оценија како спротивен на европските договори. Франција го зголеми граничниот надзор петкратно. Германија и Полска бараат построга контрола.

Значи, ова е сценариото: една држава од Шенген има лоша ноќ на својата најизложена граница, а сојузниците за помалку од дваесет и четири часа предлагаат таа да биде исфрлена од системот. Солидарноста трае точно онолку колку што не чини ништо.

Европската комисија, за разлика од главните градови, го смири тонот – Фронтекс праќа оперативна поддршка, а Брисел потсетува дека влезот во Сеута не значи автоматско движење низ остатокот од Шенген. Секој што сака да продолжи кон копнена Шпанија поминува дополнителна проверка. Правно, гледано, ништо не се распадна. Политички, се распадна доста.

Зошто Балканот ја знае оваа сцена напамет

Регионот низ кој поминаа стотици илјади луѓе во 2015 и 2016 година нема потреба некој да му објаснува како изгледа кога граничната политика на еден сосед стане надворешна политика. Кога Мароко ја отвора или затвора Сеута, тоа не е миграциско прашање – тоа е порака. Балканот беше на другиот крај на таква порака доволно долго за да ја препознае формата.

Санчез најавува привремени центри за регистрација и забрзани депортации, а Мадрид и Рабат зборуваат за побрзи процедури за враќање. Малолетниците добиваат посебна заштита, а секој има право да побара меѓународна заштита – тоа е она што стои на хартија.

Она што остана без одговор е поинакво прашање. Шеесет илјади луѓе не се собираат случајно на едно место без некој да гледа настрана. Кој ќе одговара за 61 удавен човек – криумчарот што ја пуштил гласината, судот што ја напишал пресудата, или граничната служба што тој ден се одмораше?