Од полноќ американските царини за Србија се нула отсто – додека истиот Вашингтон точи забите за Европската Унија. Администрацијата на Доналд Трамп ја укина царината од 35 отсто на српски стоки, а во исто време подготвува построги мерки против Брисел. Србија, според изворите, го добила тоа преку преговори што ги водел претседателот Александар Вучиќ.

Трамп најави истрага за практиката на ЕУ да казнува американски технолошки компании и порача: „Соединетите Држави не се касичка на Европа и нема да дозволиме да бидат! Нека оваа вистина послужи како известување дека веднаш ќе покренеме истрага.” Реченицата е класичен Трамп – но зад тонот стои сосема реална трговска војна со Европа.

ЕУ се соочува со царини до 10 отсто на стоки поврзани со прашања за принудна работа, а сега ѝ се закануваат и дополнителни казни поради односот кон технолошките фирми. Србија, од друга страна, е извадена од списокот на земји под истрага за неповолни трговски практики – што значи нула дополнителни царини додека преговорите траат.

Вучиќ изјави дека резултатот ги надминал очекувањата. И тука е поентата што вреди да се задржиме: укинувањето на царините би можело да привлече стотици милиони евра странски инвестиции, бидејќи производителите што бараат европска производствена база со поволен пристап до американскиот пазар одненадеж гледаат на Србија со поинакви очи.

А сега прашањето што нѐ засега директно: Србија е сосед со кого делиме и граница и половина економија. Ако таа стане влезна врата за странски фабрики што сакаат и Европа и Америка, каде сме ние во таа сметка? Додека Белград наплатува нула отсто, дали Скопје воопшто е на истата маса за преговори – или пак чекаме на врата како на шалтер во општина? Геополитиката ретко е праведна, но ретко е и случајна.