Американските претседатели ретко одат лично на аеродром за да пречекаат странски лидер. Доналд Трамп тоа го направи за Си Џинпинг. Во воената база Џоинт Бејс Ендрјус, Трамп и првата дама Меланија ги чекаа кинескиот претседател и неговата сопруга Пенг Лијуан веднаш до авионот: црвен тепих, почесна стража, воен оркестар што ги изведе американската и кинеската химна и две деца со цвеќе.

Потоа дојде делот што не е протокол, туку порака. Додека двајцата стоеја еден до друг на пистата, над нив со силна бучава прелетаа два американски стратешки бомбардера B-1. На пистата истовремено беа постројени шест ловци F-22 и шест F-16. Ракување, пријателско тапкање по грб – и демонстрација на американската воена моќ, сервирана на црвен тепих.

Трамп на сличен начин минатата година на Алјаска го пречека рускиот претседател Владимир Путин. Значи, свечениот пречек не е награда за добро однесување, туку алатка. Прашањето е што сака Трамп да добие со неа овој пат.

Зад церемонијата: список со спорови

Главниот дел од тридневната државна посета следи во Белата куќа: нова свечена церемонија, разговори зад затворени врати и државна вечера. На масата се царините, трговијата, ретките земни метали, напредните чипови, вештачката интелигенција, Тајван и односите на Кина со Иран и Русија. Со други зборови, речиси сè околу што двете најголеми сили се караат.

Си не доаѓа со празни раце. Најсилниот адут на Пекинг се ретките земни метали, клучни за електрониката, автомобилите и воената опрема. Кина доминира во нивната преработка и во последните месеци, со ограничувања на извозот, покажа колку американската индустрија зависи од кинеските испораки. Сега полесниот пристап до тие метали може да го понуди како отстапка – во замена за попуштање на дел од американските трговски и технолошки ограничувања.

Вториот адут е земјоделството. Кина веќе се обврзала на големи купувања американска соја, а се разговара и за дополнителен увоз на американски земјоделски производи вреден милијарди долари. На масата е и можното враќање на американската нафта и гас на кинескиот пазар, каде што увозот силно падна по новите царини. За Трамп тоа е идеална стока: мерлива, видлива и политички корисна, бидејќи оди директно кај американските фармери.

Пекинг за возврат ќе бара олабавување на американските ограничувања за извоз на напредни чипови и друга технологија во Кина. Токму контролата на полупроводниците е едно од главните оружја со кои Вашингтон се обидува да го забави кинескиот развој на вештачка интелигенција и воена технологија. Затоа не се очекува голем конечен договор, туку низа ограничени отстапки со кои двете страни ќе го продолжат периодот на релативен трговски мир.

Тајван: темата за која нема црвен тепих

Најопасното прашање останува Тајван. Кина островот го смета за дел од својата територија и не ја исклучува силата за да го преземе, а САД му продаваат оружје на Тајван и се спротивставуваат на насилна промена на сегашната состојба. Вашингтон, пак, го притиска Пекинг поради купувањето иранска нафта и извозот на стока со двојна намена во Русија. Трамп во последните месеци повторува дека сака директен однос со Си и дека разговорите меѓу двајцата се нужни за економското и стратешкото ривалство да не прерасне во посериозна криза.

Бомбардерите над пистата беа за камерите. Договорот, ако го има, ќе се пишува во соба без нив. Балканот таа сцена ја знае напамет: големите се ракуваат пред објективите, а кој што добил се дознава подоцна – ако воопшто се дознае.