Во црквата Рис во Осло норвешкото кралско семејство на 23 септември се збогува со принцезата Астрид. Таа почина на 11 септември, на 94 години – петнаесет дена по смртта на својот помлад брат, кралот Харалд Петти. Црквата беше отворена за секој граѓанин што сакаше да дојде. Тој детал кажува повеќе од сите круни во првите редови.

Ковчегот, покриен со норвешкото знаме, по службата го изнесе самиот крал Хокон Осми – внук на Астрид – заедно со нејзините пет деца. Децата и внуците ставија црвени рози врз него. Меѓу венците од европските дворови стоеја и бели рози од британската принцеза Ана. Во првите редови седеа кралицата Мете-Марит, престолонаследничката Ингрид и кралицата Соња, која за неколку недели ги загуби и сопругот и неговата сестра. Од странство дојдоа шведската престолонаследничка Викторија, принцезата Маргарета од Луксембург, белгиската принцеза Астрид и принцот Лоренц.

Најсилната реченица не ја кажа свештеник, туку политичар. Министерот за финансии Јенс Столтенберг, човекот што цела деценија го водеше НАТО, зборуваше за нешто сосема приватно: „Беше присутна кога тој се роди и беше присутна кога умре. Астрид се грижеше за Харалд.“ Реченица што не бара ниту една титула. Можеби токму тоа е најискрениот опис на монархијата: семејство што своите загуби ги живее пред цела држава.

Парохискиот свештеник Пол Ерик Виргенес ја опиша како „важна поддршка“ што цел живот учествувала во задачите на кралското семејство. Астрид ги видела на престолот сите четворица норвешки монарси од независноста во 1905 година до денес. Државата тоа го признала на свој начин: за нејзиниот 70-ти роденден, во 2002 година, владата ѝ доделила пензија за децениите служба.

Во црквата се забележаа две празни места. Принцот Сверре Магнус, синот на кралот, не дојде бидејќи студира во Лисабон. Мариус Борг Хејби, синот на Мете-Марит од пред бракот, отсуствуваше поради правната ситуација – во куќен притвор е и чека повторно судење во февруари 2027 година. Колку од тоа отсуство е законска нужност, а колку одлука на палатата една фотографија од клупата да не ја засени целата церемонија?

Изборот на црквата не беше случаен: во Рис е погребан сопругот на Астрид, Јохан Мартин Фернер. Нејзиното куче Вилма, за кое велат дека ѝ било „сè“, веќе има нов дом кај едно од децата. А шведската престолонаследничка Викторија за неколку недели ги изгуби и својот кум, кралот Харалд, и Астрид.

На Балканот кралските погреби главно се тема за историските книги или за носталгијата. Во Норвешка се државна рутина со отворена врата – и во тоа е целата поента. Континуитетот е единственото нешто што монархијата навистина го продава, а на погреб тој се гледа најјасно.