Претседателот на најмоќната држава на светот бил извлечен од Анкара во келнерски камион. Не е сцена од филм – тоа е официјалната верзија на настан од јулскиот самит на НАТО, чии детали останаа под клуч повеќе од еден месец.

Според пишувањето на американскиот печат, разузнавачките служби на САД собрале податоци за конкретна иранска закана дека авионот со кој Доналд Трамп ќе ја напушти Турција ќе биде погоден со ракета земја-воздух. Заканата, како што соопштија двајца американски функционери запознаени со податоците, не се однесувала на еден конкретен лет – туку на кој било авион со кој Трамп би излегол од земјата.

Најнепријатниот детал не е ракетата. Во близина на местото каде се одржуваше самитот било забележано лице со преносен ракетен систем, а разузнавањето утврдило дека иранската страна знаела каде точно е сместен американскиот претседател – вклучувајќи го и катот на хотелот. Толку прецизно знаење за движењето на еден државен врв не се собира преку ноќ.

Извлекувањето

На 8 јули, последниот ден од самитот, американската страна ја активирала итната процедура. Трамп се качил во претседателскиот Боинг пред камерите, а потоа тивко излегол и се префрлил во возило за достава на храна. Тоа возило го однело до помал воен авион C-32A, со кој и заминал за Британија. Претседателскиот Боинг полетал одделно – со државниот секретар Марко Рубио, со секретарот за финансии Скот Бесент, со персоналот и со новинарите, ниту еден од кои не знаел дека човекот заради кого летаат не е во авионот.

C-32A слетал во британската база RAF Милденхол неколку минути пред големиот Боинг. Трамп дискретно се качил во поголемиот авион, па повторно излегол – овој пат пред камерите. Сликата за јавноста била составена: претседателот патувал со делегацијата, како и секогаш.

Прашањето што останува не е дали операцијата успеала – очигледно успеала. Прашањето е зошто цел еден месец никој не сметал дека граѓаните треба да знаат оти на самит на НАТО, во сојузничка Турција, безбедносните служби пресметувале со сценарио во кое американскиот претседател паѓа од небото. Дозирањето информации по календар е стара вештина, и не е измислена во Вашингтон.

Балканот ја знае оваа сцена

За регион кој со децении гледа како безбедносните аранжмани на големите се договараат над неговата глава, приказната има познат вкус. Самитот се одржуваше во Анкара – на неполни два часа лет од Скопје. Заканата, ако е точна онака како што е претставена, се движела низ ист воздушен простор во кој се движиме и ние.

Трамп неодамна и самиот потврди дека го сменил авионот по препорака на Тајната служба, со реченица која кажува сè и ништо: сакале да бидам на друг лет, во друг авион. Останатото беше премолчано – и продолжува да се дознава на рати, преку функционери кои зборуваат под услов да не бидат именувани.