На затворен состанок на политичките директори на НАТО, Вашингтон ги извести сојузниците дека планира постепено да ги намали стратешките воени средства одделени за алијансата – бомбардери, борбени авиони, безпилотни летала, подморници, разарачи. Декларираниот мотив: притисок на Европа да преземе поголема одговорност за сопствената одбрана.

Деталите се магловити. Советникот на Пентагон Александар Велез-Грин ја пренесе пораката, потврдена од двајца дипломати на алијансата кои бараа анонимност. Конкретни бројки и временска рамка – не. „Одредени капацитети ќе останат недопрени, други ќе се повлечат целосно, трети ќе се намалат за половина или третина”, изјави еден од дипломатите. Никаде нема финална одлука – не дури и во американски владини кругови.

Тоа е третата руска реалност на новата администрација. Прво беа повлечени 5.000 војници од Германија (подоцна се откри дека вклучуваат и 4.000 од Полска), потоа Трамп се врати назад и ветуваше уште 5.000 за Полска. Сега – со разарачи и подморници. Никој не знае каква е стратегијата, бидејќи и поминатите потези не носат внатрешна линија.

САД истовремено уверуваат дека нуклеарните одбранбени гаранции остануваат непроменети. Тоа е парадокс кој европските министри за одбрана го разбираат – американските нуклеарни глави во Европа функционираат само ако има класична воена сила која ја поддржува политичката волја. Без бомбардери и без подморници, нуклеарната заштита станува теоретска.

Експертските анализи се темни. Џенифер Каванах од Defense Priorities тврди дека одредени дупки ќе бидат особено тешки за полнење – подморници и стратешки бомбардери имаат децениски развоен циклус. Европските земји не можат само да купат американски тенкови и да го заменат проблемот.

За Балканот, ова е директна тема. Македонија и Албанија се членки на НАТО, и нивната безбедност зависи од американските стратешки средства. Ако американската подморница повеќе не патролира во Средоземно море во истиот ритам, ако стратешките бомбардери повеќе не летаат над Балкан и Црно Море, тоа не значи дека безбедноста ќе нестане – но значи дека таа ќе мора да биде обезбедена со помали ресурси и поголем европски ангажман.

Прашањето кое не само НАТО, туку и Брисел мора да го одговори во наредните месеци: дали Европа е спремна или не за повеќе одговорност? До сега имавме повеќе декларации отколку отстапени проценти од БДП. Со 12 месеци до можна руска ескалација – време веќе ни лежи на грб.