Четири закони што ќе одлучат како ќе изгледаат универзитетите и студентскиот живот во земјава денес се пред пратениците. Академската заедница веќе реагираше – а во домовите, старосната граница за престој сега е стриктна.

Пакетот законски решенија за високото образование, науката и студентскиот стандард денеска е на дневен ред на 116. пленарна седница на Собранието. Пратениците треба во прво читање да расправаат за новиот Предлог-закон за високото образование, а на седницата се и измените на Законот за студентскиот стандард, Предлог-законот за обезбедување квалитет во високото образование и науката и Предлог-законот за научноистражувачката дејност.

Министерството за образование и наука тврди дека текстовите се подготвени по шест јавни дебати и консултации со универзитетите и експертската јавност. Според МОН, законите треба да воведат меритократија, мерливи критериуми, поголема интернационализација и посилна контрола на квалитетот.

Меѓу предложените промени е обврската кандидатите за избор во наставно-научни звања да имаат поголем број научни трудови, дел од нив објавени во списанија од базите „Web of Science“ или „Scopus“. Се предвидува и реорганизација на Агенцијата за квалитет, која освен акредитација треба да врши и евалуација на универзитетите и студиските програми.

Но токму тука се крие спорот. Предложените решенија претходно предизвикаа реакции во академската јавност – особено околу критериумите за избор во звања, автономијата на универзитетите и начинот на кој ќе се оценува квалитетот на високообразовните установи. Кога државата кажува како универзитетите ќе се оценуваат себеси, границата меѓу контрола на квалитет и контрола врз автономијата е тенка.

Измените на Законот за студентскиот стандард пак носат конкретни промени за студентите. Се воведува горна старосна граница од 30 години за сместување во државен студентски дом. За потешки прекршувања на куќниот ред – внесување алкохол или дрога, насилство, закани и оштетување на инвентарот – се предлага забрана за сместување во сите студентски домови во траење од една до пет години. Прашањето е дали строгите казни ќе значат и подобри домови, или само построги правила во истите стари згради.