Кина гледа во американската војна против Иран и собира белешки. Не само како индустриски шпион, туку како армија која последен пат водела вистинска борба пред 1979 година – кога ја нападнала Виетнам. Седум години помина без вистинско искуство. Тоа е генерации.

Војната во Иран, која влегува во трет месец, на Пекинг му дава прозорец. Иранците откриле начини да ги заобиколат американските противракетни системи Patriot и THAAD. Со евтини Шахед дронови и низкокошти балистички ракети. Тоа е лекција за која кинеските генерали се молат – дека модерната одбрана се крши со низок буџет, не само со хиперсонични оружја.

„НОА (Народноослободителната армија) не смее да ги занемари одбранбените капацитети”, изјави Фу Кјаншао, поранешен полковник на кинеските воздухопловни сили. Кина за десет години експоненцијално го зголемува нападниот арсенал – 1.000 петтогенерациски невидливи ловци Ј-20 (приближно колку американските F-35), хиперсонични уреди, нови ракетни платформи. Но одбраната заостанува. Тоа е признание што во кинески контекст е равно на јавна самокритика.

Тајванскиот аналитичар Џијех Чун вели дека во една потенцијална конфронтација долгометражните ракети и роеви дронови ќе бидат клучни. И тука Кина веќе го има решението – студија на War on the Rocks од 2025 година проценува дека „кинеските цивилни производители можат за една година да произведат една милијарда вооружени дронови”. Една милијарда. Без воена мобилизација. Само со пренамена на постоечките фабрики.

Но има и друга страна. Крег Синглтон од Foundation for Defense of Democracies нагласува: „Тактичките победи не водат секогаш до политички резултати”. И тоа е лекцијата што Кина мора да ја научи најдобро. Имаш дронови, имаш ракети, имаш ловци – но немаш генерација офицери кои биле под огнен напад. Тоа во Корејскиот рат веќе се видеа – искусни пилоти на инфериорни авиони ги тукаа просечните пилоти на врвен хардвер.

За Балканот, ова е поука за која сме плаќале и поминале и до сега. Армии се купуваат во дуќан. Искуство се плаќа со крв. И во моментот кога пристигнат бројките за дронови и петтогенерациски ловци, проблемот станува: за што и за кого ги имаш. Дали тие милијарда дронови ќе ги градат пакетици во Бугарија или ќе ги штитат Кина од нечие „1979″?

Адмиралот Самуел Папаро од американската Индо-Пацифичка команда веќе го разликва тоа: „Дроновите ја прават војната драстично поскапа за нападнатата страна”. Превод: ако Тајван има ефикасна одбрана со рој дронови, кинеските транспортни бродови ќе платат скапо. И тука Тајван засега заостанува – надлежните го опишуваат сегашниот противдронски систем како „неефикасен”. А отвор за маневрирање за Кина се случува баш сега.