Коридорите 8 и 10 повторно се вратија на маса – не како проекти за изградба, туку како геополитички инструменти. Според неколку анализи објавени оваа недела, САД, Кина и Германија гледаат во истите патишта различни цели, и сите три ја сметаат Македонија за критична точка.

Коридор 8 – источно-западната линија која ги поврзува Јадранот и Црното Море преку Албанија, Македонија и Бугарија – стана дел од американската геополитичка мапа. Тоа не е метафора. Според стратешки документ на американскиот Стејт департмент за Западен Балкан, тоа е премиум линија за поврзување на Јадранот со Црното Море, и САД активно се позиционираат како партнер во неговото развивање – со намера, како што документот директно вели, „да се обезбедат транспарентни постапки за јавна набавка кои им одат на американските компании”.

Коридор 10 – северо-јужната линија Вардар-Морава – е тема на кинески интерес уште од 2017-та. Тоа е оската со која кинеските инвестиции во грчкото пристаниште Пиреј се поврзуваат со европските пазари. Кина не пишува дипломатски документи за Балканот; Кина инвестира директно – и тивко.

А Германија? Германија гледа во инфраструктурата како начин да се спречи Балканот да биде нестабилен. Тоа е најтрезен пристап, но и најпасивен – засновано на „поврзување на регионот” повеќе отколку на воена или економска контрола.

Каде се Македонија и Бугарија во оваа сметка? Бугарија се обидува да заобиколи Македонија со алтернативни рути – но географијата, како нови анализи велат, е „посилна од локалните егоистички политики”. Македонија географски седи на пресек на двата коридори, што ја прави незаменлива во сите три стратешки визии.

Проблемот е што „стратешка точка” не е автоматска вредност. Документот од Стејт департмент имплицитно вели дека помошта доаѓа со услови – американски компании како приоритет на тендерите. Документот од стратешките анализи тоа го дефинира попрецизно: „географската позиција сама по себе не е доблест; таа добива вредност само кога државата знае што да прави со неа.” Без институции кои знаат да преговараат, и без транспарентност во доделувањето на тендерите, „стратешката точка” се претвара во место низ кое други прават план.

За македонски граѓанин, ова значи едно – следните 3-5 години ќе видиме дали државата може да го искористи моментот, или ќе биде само поле каде други играат. Бугарските пречки за ЕУ-пристапниот процес, кинеските инвестиции во Пиреј, и американските тендери – тоа е тристраната игра во која Скопје мора да направи свој дел. И досега, тоа што гледаме, не сугерира дека има стратешка координација помеѓу владата, опозицијата, и експертските институции. Наместо тоа, имаме партиски кавги и парчиња на политички декларации.