Брисел повторно ѝ порача на Србија дека не може да седи на повеќе столчиња одеднаш. Извештувачот на Европскиот парламент за Србија, Тонино Пикула, отворено изјави дека земјата не може да стане членка на ЕУ ако ги задржи партнерствата со Русија и Кина. Порака што за Белград звучи како ултиматум – а за остатокот од Балканот како познат филм.

„Држава што се обидува да седи на три или четири столчиња не може долго да ја одржи таа илузија”, рече Пикула, мислејќи на таканаречената повеќевекторска политика на Србија. Според него, Белград „мора сам да се определи” – со кого оди и каде припаѓа. Изрази и загриженост за можното стратешко партнерство на Србија со САД, со логиката дека не може на сите да им се угоди истовремено.

Србија е кандидат за членство со години, но за разлика од најголемиот дел од ЕУ, не воведе санкции против Русија. Токму тоа е јаткото на спорот. Од една страна, барањето е легитимно – членството во клуб значи играње по правилата на клубот. Од друга, прашањето што Белград го поставува не е без основа: зошто определувањето секогаш оди само во една насока, и зошто условите се менуваат во од?

Тука вреди да се одделат две работи. Притисокот на ЕУ е реален и легитимен дел од преговарачкиот процес – тоа не е заговор. Но начинот на кој се пакува, како лекција од ментор кон ученик, рамна реакција не предизвикува никаде на Балканот. Регионот предобро ја знае таа динамика – „приближувањето” што трае со децении, условите што се додаваат секоја година, ветувањата што доаѓаат без датум.

Прашањето што останува отворено не е дали Србија ќе се определи, туку колку искрено е она што ѝ се нуди од другата страна. Бидејќи „чекаме на врата од ЕУ како на шалтер во општина” е реченица што во овој дел од светот не треба да се објаснува никому.