Држава со два аршина: ред за граѓаните, милост за должниците

Ахмети најавува заминување, но прашањето е дали моќта си оди со титулата

По речиси четвртина век на чело на ДУИ, Али Ахмети најави повлекување од лидерската позиција. Тектонски потег во политиката, нема спор. Но на Балканот лидерите што владееле со децении знаат да се „повлечат” така што реалната моќ останува во нивни раце – преку наследник избран самите, преку улога на „ветеран” што сепак одлучува, преку мрежа што не е во титулата. Слегувањето од функција и испуштањето на моќта не се иста работа, и денешниот ден ја постави токму таа разлика.

Двата проценти доверба не паднаа од небо

Кога претседателката Сиљановска кажува дека довербата во правосудството е само 2%, тоа не е статистичка грешка туку дијагноза. Нејзиниот рецепт – проверка на имот и крај на партизацијата при изборот на судии – звучи едноставно. Проблемот е стариот: реформите треба да ги спроведат токму оние што немаат никаков интерес системот да се смени. А дека системот мери со два аршина се гледа од најобичните бројки. Управата за јавни приходи објави речиси 13 милијарди денари неплатен данок, а во топ десет должници овојпат се исклучиво приватни скопски фирми што спокојно стојат на листата месец по месец. Додека граѓанинот се казнува за најмала задоцнета сметка, најголемите долгови мирно чекаат.

Државата бара дисциплина што самата не ја почитува

Истата нерамнотежа се повтори и буквално: системот „Мој ДДВ” трет ден не работи. Кога граѓанинот задоцни – казна. Кога системот на државата откаже – соопштение дека проблемот е технички. И додека апаратот бара ред од другите, на најранливите им го должи и основното: лицата со хемофилија повеќе од година немаат обезбеден лек. Фактор 8 не е луксуз, туку лек што држи живи неколку стотици луѓе. Сликата ја заокружуваат триесетте доброволни пожарникари од Штип, што две години гаснат пожари без плата, а заштитната опрема ја добиваат како донација од Америка – не од сопствената држава. Кога приоритетите се читаат вака, прашањето за доверба сам по себе си одговара.

Кога системот закаснува, цената ја плаќаат најмалите

Денот донесе и неколку тешки вести што доаѓаат токму од тие пукнатини. Кај Радишани осум лица беа повредени, меѓу нив четири деца, на локален пат на кој единственото што редовно стигнува навреме е извештајот, не мерките. Во Битола обвинителството бара притвор за 36-годишник што со месеци злоупотребувал 12-годишно девојче, до кое дошол преку екранот – местото каде родителите мислат дека детето е најбезбедно. А во Бутел е уапсен 24-годишник што оштети единаесет гробови – дело без логика што удира таму каде најмногу боли.

Барем една најава што останува дома

Не сè беше нерамнотежа. Гранит ќе го гради автопатот Скопје-Блаце – домашна компанија по децении повторно носител на голем проект, со пари, работни места и искуство што остануваат дома. Добра вест, со една балканска фуснота: најавите за „летово” кај нас знаат да траат години.

Светот: реактор во војна, магнети и заковани излози

Надвор од границите, денот пак потсети колку е тенка линијата меѓу инцидент и катастрофа. Запорошката нуклеарка повторно беше погодена, овојпат без жртви – фраза што самата признава дека постои и верзија со жртви. Иран намерно ги лади очекувањата за договор, а Хормуз останува точката над која виси целата регионална трговија. Над Унгарија пак кренаа ловци поради молчелив израелски авион – заврши мирно, но покажа колку лесно недоразбирање може да се прелее. Економската лекција ја испорача Кина, која држи 94 проценти од магнетите на светот и сега му покажува на Западот кој ги диктира условите. А пред самитот на Г7, Женева ги закова излозите и се претвори во тврдина – можеби најискрената слика од средбата на најбогатите. Од Тајланд пак стигна тажна вест: почина принцезата што три години беше во кома, на 47 години. А во соседството, селаните во Албанија ја срушија оградата на ресорт поврзан со Кушнер, додека Брисел предупредува дека проектот го загрозува патот кон ЕУ – стара балканска раскрсница меѓу големиот инвеститор и членството што се сонува со децении.

И за крај, нешто полесно

Не секој ден мора да тежи. Низ Битола 800 деца претрчаа на „Мини Трчај”, настан што од година во година расте во вистински спортски празник – доволно е толку за денот да биде малку подобар од вчерашниот. А за љубителите на ракометот, Македонија доби домаќинство на Европско и ги дозна противниците за Светското, додека Барселона и Берлин играат за титулата во Келн.

Ако денешниот потежок дел од денот има заедничка нишка, таа е една: држава што од граѓаните бара дисциплина, ред и трпение, а кон себе ги применува сосема други мерки. Довербата не се гради со соопштенија – туку со тоа кој реално одговара кога камерите ќе се изгаснат.