Со години Анкара и Москва играа игра што им одговараше на обете страни: Турција е членка на НАТО, но не се приклучи на санкциите, купуваше руска нафта, продаваше дронови на Украина и глумеше посредник кога на никого друг не му веруваа. Пргматизам, го викаа тоа. Во изминатите денови таа рамнотежа почна да пука на три места одеднаш.

Прво: американско оружје преку турска територија

Според украински и руски извори, преку Турција до Украина треба да стигне голема количина американско вооружување. Украинскиот портал „Милитарни” наведува 70 американски балистички ракети М39 АТАЦМС со дострел од околу 300 километри, 12 лансери М270 МЛРС, 2.524 неводени артилериски ракети М26, како и 47.000 касетни артилериски гранати М509А1. Испорака што пристига токму кога руската војска ги засилува ударите врз енергетската инфраструктура.

Руското Министерство за надворешни работи побара објаснување и од Вашингтон и од Анкара. Портпаролката Марија Захарова предупреди дека условите за таквиот трансфер се „контрапродуктивни” и дека не придонесуваат за мир. Москва во ист здив тврди дека испораката нема да го промени односот на силите на фронтот – што е стандардната формула кога нешто всушност боли.

Од турска страна објаснувањето е потенко. Стручњачката за меѓународна безбедност Џанан Терџан изјави дека Анкара не планира да испраќа оружје произведено како турско. Но има исклучок, и тој е клучен: тоа не се однесува на оружје што порано ѝ било испорачано на Турција или е произведено на нејзина територија по лиценца од САД. Дефиниција доволно тесна за да се спаси образот, доволно широка за да се пренесе товарот.

Второ: Црното Море

Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан повика на мораториум на напади врз бродови во Црното Море. Москва одби. Захарова оцени дека предлогот е „некомплетен” и дека од него корист би имала пред сè Украина.

Зад дипломатскиот речник стои економија. Речиси 70 отсто од украинскиот извоз на жито оди по море, а приходите од тој извоз се едно од најважните пера во украинската економија. Русија токму во последните денови ги засили ударите врз украински бродови и пристанишна инфраструктура, вклучително и пристаништата на Дунав. Кој бара мораториум на нападите, всушност бара излез за жито.

Трето: нафтата што повеќе не се купува

Турскиот увоз на руска нафта нагло падна, особено преку црноморските пристаништа – според наводите, намалувањето достигнало речиси милион тони. За Кремљ ова е најнепријатната ставка од трите, бидејќи не е изјава ниту предлог. Тоа е испразнет танкер.

Во Москва потоа почнаа да гледаат и подалеку. Руските аналитичари со се поголемо внимание го следат воено-техничкото зближување на Турција, Пакистан и Саудиска Арабија, а „РИА Новости” тој потенцијален сојуз веќе го нарекува „муслимански НАТО”. Дел од руските медиуми одат дотаму што прашуваат дали таквото поврзување би ја довело Турција поблиску до капацитети за развој на нуклеарно оружје. Засега тоа се спекулации на аналитичари – но фактот што сценариото воопшто се разгледува кажува колку внимателно се мери секој чекор на Ердоган.

За читател на Балканот тука има нешто познато. Држава што седи меѓу два блока и наплаќа од двете страни функционира одлично – додека едниот блок не почне да ја брои сметката. Оружје за Киев, притисок околу Црното Море, помалку купена нафта и нови воени сојузи: четири поединечни несогласувања што во Москва веќе не се читаат како случајност.