На педесет километри од брегот на Кастељон, среде отворено Средоземје, стои прстен од карпа што однадвор изгледа како половина остров. Не е половина. Тоа е она што останало од кратер на вулкан – и бродот што ќе те однесе таму, буквално влегува внатре во него.

Колумбретес се четири групи острови: Ила Гроса, ла Ферера, ла Форадада и ел Каражот. Заедно имаат деветнаесет хектари копно. Калдерата е широка речиси 800 метри, а отворот на заливот низ кој се влегува – 340 метри. Вулканската активност што го создала сето ова е стара меѓу 1,3 милиони и 300.000 години, а подводното вулканско поле под нив се протега на 90 со 40 километри, на длабочина од 80 до 90 метри.

Само еден остров е отворен, и тоа со квота

Слетување е дозволено единствено на Ила Гроса, со дневна квота на посетители и со рационирани искачувања што ги одобрува регионалната власт. Тоа не е туристичка досетка за ексклузивност – тоа е причината зошто местото сè уште изгледа така.

Грците и Римјаните ги викале Офиуса и Колубрарија – острови на змиите, затоа што буквално биле полни со нив.

Светилникот и осамата

Градбата на светилникот почнала во октомври 1856 година, а бил пуштен во работа три години подоцна, со француска оптика што фрлала светло до 21 наутичка милја. Луѓето живееле таму со децении – до 1975 година, кога соларните панели ја направија постојаната човечка присутност непотребна. Тогаш островот остана празен.

Што има под водата

Од 1988 година Колумбретес е природен парк, прв заштитен во провинцијата Кастељон, а подоцна и морски резерват со дополнителни европски заштити. Резултатот од речиси четириесет години заштита се гледа веднаш: подморските дна се меѓу најдобро зачуваните во Средоземјето, а големите кирнји пливаат покрај нуркачите без да бегаат. Рибата што не бега од човек е најдиректниот показател дека некој со децении не ловел таму.

На копното живее гуштерот на Колумбретес, ендем со тело од пет до шест сантиметри. Над него – соколот на Елеонора, галебот на Одуен, бурниот галеб и корморанот.

Зошто вреди да се знае за ова

Овој остров е доказ дека квотата функционира. Педесет километри од брег, ниту еден хотел, дневен лимит на луѓе – и по четири децении морето под него е меѓу најздравите во целото Средоземје. Дали кај нас, на Охридското или на Преспанското Езеро, некој воопшто ја отвора таа сметка кога станува збор за бројот на посетители?