Со години правилото во софтверскиот бизнис беше едноставно: потпишуваш договор на три години, клиентот се заглавува во твојот систем и приходот тече сам од себе. Тој модел го држеше целиот сектор. Нов сет истражувања покажува дека вештачката интелигенција токму тој модел го расипа – и тоа многу побрзо отколку што некој сакаше да признае.

Бројките се спротивставени сами на себе. Од 150 анкетирани ИТ професионалци во големи компании, 74 отсто планираат да ги зголемат буџетите за вештачка интелигенција во следните дванаесет месеци. Истовремено, помалку од половина од сите пилот-проекти воопшто стигнуваат до целосна употреба. Парите растат, резултатите не.

Клучната бројка е трета: 77 отсто од компаниите ги преоценуваат своите добавувачи на вештачка интелигенција на секои шест месеци или континуирано. Истражувањето на фондот Madrona тоа го нарекува динамика на „брзо внатре, брзо надвор“ и вели дека таа е фундаментално различна од класичниот софтверски бизнис, каде повеќегодишните договори функционираа како ров околу приходот. Сега тој ров го нема. Или, како што пишуваат: трошоците за менување добавувач се пониски, а ритамот на преоценување е немилосрден.

Што значи тоа во пракса? Стартап што денес се фали со приход од педесет милиони не може да гарантира дека тие исти клиенти ќе бидат таму за шест месеци. А проценетите вредности се градат токму врз претпоставката дека ќе бидат. Кога инвеститор множи годишен приход со дваесет или триесет, тој всушност купува претпоставка за трајност – а токму таа претпоставка сега е најслабата алка.

Контекстот го прави ова уште позанимливо. Според проекциите на IDC, компаниите во 2026 година ќе потрошат 4,25 билиони долари на технологија, во голема мера поради вештачката интелигенција. Но извештај на MIT од лани покажал дека 95 отсто од корпоративните проекти со вештачка интелигенција не вратиле ништо од вложеното. Огромна река пари што тече низ канал со дупка на дното.

Затоа и начинот на наплата се менува. Од 50 анкетирани технички купувачи, повеќе од половина сакаат да плаќаат според резултатот – според тоа што алатката всушност завршила – а не според потрошени токени или број на корисници. Партнерките во Andreessen Horowitz, Тугџе Ертен и Сара Ванг, тоа го нарекуваат наплата што е економски вредна за двете страни. Превод: клиентите веќе не сакаат да плаќаат за ветување.

Дали ова е лоша вест? Зависи од која страна на масата седите. За фирма што навистина испорачува – подобра, бидејќи резултатот сега се плаќа директно. За фирма што живее од презентации – многу лоша, бидејќи шесте месеци брзо доаѓаат.