Европска фирма што прави вселенски капсули собра 450 милиони долари – според неа, најголема Серија Ц што некогаш ја направила европска вселенска компанија. The Exploration Company работи низ Германија, Франција, Луксембург, Шпанија и Италија, а ја води Елен Иби, француска инженерка со две децении зад себе во Airbus и ArianeGroup.

Целта е кажана без завиткување: да се изгради основа за европска ракета за тешки товари, повеќекратно употреблива, како поевтина замена за SpaceX. Прва на ред е Nyx – капсула слична на Dragon, наменета прво за товар, потоа за луѓе. Планот е да се спои со Меѓународната вселенска станица и безбедно да се врати на Земјата до ноември 2028 година. Според фондот Atomico, веќе се резервирани 10 мисии и има над 2 милијарди долари договори и обврски, дел од нив со Европската вселенска агенција, но и со NASA.

Зошто некој воопшто вложува во конкурент на фирма што веќе победила?

Затоа што SpaceX почнува да ѝ пречи на самата себе. Извештаите велат дека нејзините ракети Falcon сè повеќе се резервираат за сателитите на Starlink, а редицата за качување товар во орбита расте побрзо од капацитетот. Кога еден снабдувач држи речиси сè, секој што чека во таа редица наеднаш открива дека му треба втор број во именикот. Тоа не е технолошки ентузијазам – тоа е сметка.

Рундата е трансатлантска: ја водат Atomico и фондот Scaleup Europe Fund управуван од EQT, заедно со американскиот Bessemer Venture Partners, чиј партнер Алекс Ферара влегува во управниот одбор. Американскиот ривал Stoke Space во моментов собира сопствена рунда од милијарда долари. Значи истиот пазар се гради од двете страни на океанот истовремено, и никој не чека дозвола.

Иби беше искрена за границите. Би сакала Европа да стави човечки лет во својот план, вели, но не може да убеди фондови да фрлат 4 милијарди долари за капсула со екипаж, „а потоа да чекаат 10 години“. Парите од оваа рунда стигнуваат и за програмата за ракетни мотори Storm – но само на почеток. „Каде ни требаат повеќе пари е за да изградиме лансирна платформа и самата ракета“, им кажа на новинарите. Тоа е реченица што ретко ја слушате од фирма што штотуку собрала 450 милиони.

Германскиот Isar Aerospace веќе лансираше ракета од Норвешка – прв европски комерцијален лет од тој вид. Иби го поздрави тоа како „одлична вест за целиот екосистем“, но нагласи дека нејзината фирма гради многу поголема ракета. Аргументот ѝ е едноставен: „Во следните пет до десет години половина од нашата широкопојасна комуникација би можела да доаѓа од вселената, дата центрите би можеле да бидат во вселената – а ако е така, ни требаат огромни ракети и честота на лансирања.“

Клучот за таа честота е повеќекратната употреба, а неа фирмата планира да ја постигне со истата технологија што ја користат SpaceX и Stoke – циклус на согорување со целосен проток. „Тоа е најтешкиот, но и најефикасниот циклус на мотор во светот. Прв пат во Европа фирма развива таков ракетен мотор“, вели Иби. Објавата дојде ден пред вселенскиот самит во Париз, а рундата ја пофалија и Макрон и Урсула фон дер Лајен – што значи дека приказната одамна не е само инженерска.

Од каде гледаме ние, вреди да се забележи една работа. Ова е втора европска фирма во иста недела што собира милијарди со аргумент дека Европа не смее да зависи од еден американски снабдувач. Прашањето што останува е дали кога таа инфраструктура ќе биде готова, регионот ќе биде клиент – или само територија преку која поминуваат нечии сигнали.