Дваесет пожари за едно деноноќие, а горат депонии, не шуми

Петнаесет изгаснати, два под контрола, три активни во утринскиот билтен – и оган што од потегот Македонски Брод до Сопиште се проширил кон природниот резерват Јасен. Списокот општини каде интервенирале екипите е речиси целата држава: Скопје, Битола, Дебар, Штип, Карбинци, Виница, Берово, Куманово, Ранковце, Тетово. Она што гори, пак, не е непогода. Во Ресенско гори натрупан отпад, во кумановско село отпад и ниска вегетација, во Ново Село депонија, во Струмичко стрништа. Сето тоа е под човечка контрола. Секое лето се објавува колку пожари биле изгаснати – бројка што звучи како успех. Никој не објавува колку од нив тргнале од неуредена општинска депонија и колку општини добиле нешто повеќе од укор.

Пиперката е 17 денари, одговорот е за грозје

Во Обршани и Дебреште родот гние непродаден, а откупната цена е седумнаесет денари за килограм. СДСМ бара интервентен откуп по триесет и обесштетување за уништениот род. Владата одговори дека повеќе од 54 милиони килограми грозје веќе биле преземени – податок за грозјето, не за пиперката. Двете страни кажуваат вистина за различни култури, и во таа размина никој не одговара на конкретното прашање: колку тони пиперка се откупени досега и по која цена. Интервентниот откуп не е измислен од една партија и е користен од различни влади. Но ако се повторува секоја сезона за секоја култура, тој престанува да биде решение и станува годишен трошок.

Снимката од Маврово стоеше осум месеци пред некој да ја погледне

Осум месеци видео од комерцијален лов во националниот парк било јавно достапно без никаква реакција, сè додека еколошка организација не го извади на прес-конференција. Управата на паркот тврди дека станува збор за санитарен отстрел во рамки на редовната програма. Тоа објаснување може и да е формално точно, но не ја покрива втората половина од она што се гледа – комерцијални агенции што нудат такви тури во заштитена зона. „Анима Мунди“ ја постави вистинската реченица: прашањето не е само што гледаме на снимката, туку кој го дозволил тоа и кој го контролирал. Од Министерството за земјоделство и од Државниот инспекторат за шумарство и ловство нема објавено ниту колку странци добиле дозвола оваа година, ниту кои ловишта се дадени на концесионери, ниту дали се вршат теренски контроли.

Странските фирми се 4,7 отсто од компаниите и создаваат 37 отсто од вредноста

Податоците на Државниот завод за статистика за 2024 година покажуваат нешто што ретко се кажува вака директно: 3.280 претпријатија под странска контрола, што е 4,7 отсто од деловниот сектор, ангажираат речиси секој четврти вработен и создаваат 37 отсто од бруто-додадената вредност. Најјасната мерка не е во процентите туку во просекот – странската филијала вработува околу 32 лица, домашното претпријатие околу пет. Тоа не е разлика во трудољубивост, туку во капитал и во способност да се издржи период без профит. Европски субјекти контролираат 92,8 отсто од тие филијали. Вистинското прашање не е дали да има странски капитал – има го, во производството, и отвора работни места. Прашањето е зошто домашното претпријатие останува заглавено на пет вработени.

Сто електрични автобуси за град што изгубил половина од патниците

Скопје подготвува траси, полначи и посилно напојување во Автокоманда за 100 електрични автобуси од државна набавка вредна 3,12 милијарди денари. Испораката е поделена на три рати до осумнаесет месеци, а градоначалникот најавува први автобуси за околу еден месец – двете можат да бидат точни, но разликата меѓу нив е разликата меѓу два мандата. Бројката што ја објаснува целата приказна е друга: патниците во јавниот превоз паднале од 52 милиони годишно во 2015-та на околу 22 милиони. Нов автобус не враќа патник. Патникот се враќа кога знае дека автобусот ќе дојде на време и дека ќе стигне побрзо отколку со кола – а тоа зависи од возен ред и посебни ленти, не од возниот парк.

Вложеното се брои, отвореното не

Истиот образец се повторува низ денот во три општини. Новаци соопшти 77,5 милиони денари вложени во индустриската зона, со најава до 120 милиони – но засега има две градилишта и ниту еден отворен погон, а колку луѓе добиле работа не стои во ниту една верзија на соопштението. Битола гради спортска сала за 48,3 милиони денари која веќе задоцни, затоа што термотехничкиот дел морал да се менува во тек на градба – истата грешка ќе се повтори уште двапати ако не е исправена во типскиот проект. Во Бутел се ветува парк од 50.000 квадрати на стара депонија, од кои завршени се 8.000. Останатите 42.000 се сè уште ветување.

Кога постапката не се гледа

Лекар најавува штрајк со глад по трето одбивање на оглас, а известувањето му стигнало на мејл – без правна поука и без образложение. Тој тврди дека е одбиен поради возраста, но проблемот што сам го опишува е поширок од неговиот случај: постапка од која не се гледа по што загубил. Истото важи и за „Розев Октомври“ во Драчево, каде раното откривање зависи од човекот, а скринингот од државата – и каде бројките што не се објавуваат заедно со розовата лента се колку жени добиле повик и колку се чека до терапија.

Пет милиони долари за студии, не за рудник

Американската DFC дава пет милиони долари за антимонот кај Крива Паланка, но тие пари се за физибилити и анализа на ресурсите, не за отворање рудник. Мицкоски тврди дека резервите се поголеми од оние на првите двајца во светот, без да наведе ниту еден тон. Истиот ден премиерот бара ЕУ претставник на масата со Бугарија, за спорот да не биде билатерален. Идејата не е лоша, но не го менува редоследот – прво уставните измени, потоа поддршката.

Осумдесет и четири години подоцна, грижата сè уште се бара

Во Прилеп беа одбележани 84 години од Дабничкиот масакр, каде во 1942-та биле убиени осумнаесет прилепчани. Градоначалникот Дејан Проданоски сам предупреди дека спомен-местата не смеат да станат депонии – што е, кажано наглас, признание дека грижата засега недостига. Тоа е и најчесниот исказ од денешниот ден. Секаде на другите места бројката за вложеното е објавена, а бројката за одговорноста останува во нечија фиока: колку општини одговарале за запалените депонии, колку тони пиперка се откупени, кој ја потпишал концесијата за лов, колку луѓе работат во индустриската зона. Ниту една од тие бројки не е државна тајна. Додека не се објават, секое објаснување дека станува збор за редовна програма останува непроверливо.