Првото неизлечиво болно дете еутаназирано во Холандија откако законот за потпомогната смрт во 2024 година беше проширен и на децата, имало само една година. Со тоа, според извештаите, станало најмладата личност во светот врз која е извршена еутаназија.

Министерката за здравство Софи Херманс уште во јуни објави дека кон крајот на 2025 година е еутаназирано едно дете помладо од 12 години поради тешка болест, прв таков случај во земјата. Новиот извештај на комисијата што ги надгледува доцните прекини на бременост и медицински потпомогнатата смрт кај децата сега потврдува дека детето во моментот на смртта имало „помалку од 24 месеци“.

Сликата од извештајот е сурова. Детето е родено предвремено, во 26-тата недела од бременоста, со тешки компликации: обемни оштетувања на мозокот и повеќе инфекции што до четвртиот месец довеле до сепса. На осум месеци му бил дијагностициран Вестов синдром, редок и тежок облик на епилепсија, како и церебрална парализа. Поради нападите имало тешки нарушувања на спиењето, проблеми со дишењето, напади на кашлица и нарушувања на голтањето.

„За време на краткиот живот на детето немаше никаков развој ниту подобрување“, стои во извештајот. Родителите и лекарот, по сите медицински и немедицински интервенции, биле уверени дека детето неподносливо страда без изгледи за закрепнување. Родителите побарале од лекарот да му го прекине животот, а комисијата заклучила дека лекарот „во тие околности постапил со должно внимание“.

Обвинителството одлучи да не го гони лекарот, по мислењето на ревизорската комисија дека постапувал според правилата на струката. „Како лекар се наоѓате во исклучително ранлива положба, бидејќи ваково нешто никогаш досега не се случило. Сè уште имам чувство дека речиси една година над главата ми висеше Дамоклов меч“, изјави тој.

Холандија е првата земја во светот што ја легализираше доброволната еутаназија, во април 2002 година. Малолетниците можат да ја побараат од 12-годишна возраст ако се способни да проценат што е најдобро за нив: за децата од 12 до 15 години е потребна согласност од родителите, а кај 16- и 17-годишните родителите мора да бидат вклучени, но нивната согласност не е задолжителна. Од 2024 година законот дозволува еутаназија и за деца под 12 години ако се „терминално болни и неподносливо страдаат без изгледи за подобрување“, со заедничка одлука на лекарот и родителите. Лани во Холандија се регистрирани 10.341 случаи на потпомогната смрт, 3,8 отсто повеќе од претходната година.

Ова е приказна без лесен одговор. Прашањето што го отвора е универзално и сурово: кој има право да каже дека страдањето е неподносливо, кога детето не може тоа да го каже само? Холандија одговорот го стави на хартија, во закон, со комисии и проверки. Дали на Балканот воопшто сме подготвени за ваков разговор?