Мариовскиот мед доби заштитено име по десет години труд, но дали тоа носи пари, јавни податоци нема

Осум пчелари од Пелагонија официјално добија право да пишуваат „Мариовски мед“ на теглите. Министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство Борче Серафимовски им ги врачи решенијата за упис во Регистарот на корисници на географски ознаки во Битола, на отворањето на 29-тата манифестација „Денови на македонското пчеларство“ на плоштадот „Магнолија“.

„Зад овој резултат стојат околу десет години работа и истрајност на пчеларите во заштитата на географското потекло на мариовскиот мед“, рече министерот. Десет години – за едно име на производ.

Што добиваат, а што мора да чуваат

Географската ознака не е трговска марка на една фирма, туку колективно право. Пчеларите што се запишани можат да го користат заштитеното име на пакувањето, во рекламите и во деловните документи, и можат да им забранат на другите да го злоупотребуваат. За возврат, мора да ја почитуваат спецификацијата – подрачјето, начинот на производство и карактеристиките на медот – и да дозволат проверка. „Заедно со правото да се користи заштитениот назив, доаѓа и одговорноста да се зачуваат неговите посебни карактеристики“, порача Серафимовски.

Добро звучи. Но кој ќе ги прави тие проверки, колку често и дали ќе се проверува секоја серија мед или само хартијата? Тоа засега не е објаснето.

За заработката нема податоци

Министерот зборува за „дополнителен приход преку атрактивно пакување, соработка со угостителството и поврзување со понудата на руралниот туризам“. Проблемот е што за Македонија нема јавно достапни, споредливи податоци колку пораснале продажбата, цените или приходите на производите откако добиле географска ознака. На оваа слабост укажува и научен труд од 2025 година во списанието „De Jure“, од професорките Емилија Ѓоргиоска и Дијана Горгиева од Универзитетот „Св. Климент Охридски“, кои бараат појасни правила и надлежности, подобра едукација на производителите и поактивна држава во заштитата и промоцијата.

Во Битола министерот призна и дека оваа година количините мед се намалени, а климатските промени ги нарече реалност на која пчеларите мора да се прилагодат. Значи, мариовскиот мед доби заштитено име во година кога го има помалку. Ако името не донесе и подобра цена, на пчеларите од Мариово ќе им остане убав сертификат на ѕидот. А државата нема ни да дознае, бидејќи такви податоци јавно не постојат.