Психијатарката Сју Стјуарт-Смит: убавината на цвеќињата го пали во мозокот она што го пали и романтичната љубов

Сју Стјуарт-Смит прво студирала англиска книжевност на Кембриџ, а дури потоа медицина. Психијатријата, вели, ѝ ги спојува двете страсти: животните приказни на пациентите и науката. Денес британската психијатарка и психотерапевтка е позната по книгата „The Well Gardened Mind“, преведена на 19 јазици – книга за тоа што градината му прави на умот.

Градинарството не го открила на клиника, туку дома. Нејзиниот сопруг, пејзажниот архитект Том Стјуарт-Смит, создал градина од нула на стара фарма опкружена со полиња пченица. Таа почнала скромно – со зачински билки и зеленчук. И забележала нешто што подоцна го претворила во професионален став: часовите меѓу лејите го топеле натрупаниот стрес.

Нејзиното објаснување е физиолошко, не романтично. Контактот со зелени средини, вели таа, го забавува пулсот, ги намалува крвниот притисок и нивото на кортизол, хормонот на стресот, а ја подобрува когнитивната функција. А убавината – на пример на цвет што штотуку се отворил – ги активира мозочните кругови за награда, слични на оние што ги пали романтичната љубов.

Има и нешто што таблетата не го нуди: иднина. Градинарството значи планирање – садиш денес за да видиш нешто следната пролет. За луѓе со депресија, анксиозност или траума, вели Стјуарт-Смит, токму тоа чувство дека има „следно“ е драгоцено. Таа не предлага лековите да се фрлат кога се потребни, туку градината да ги дополни. Во Велика Британија за тоа постои и име: „социјално препишување“, кога лекарот покрај рецептот препорачува и активност во заедницата.

Идејата ја носи и од семејството. Нејзиниот дедо бил воен заробеник во Турција во Првата светска војна и, според неа, се опоравил благодарение на градинарството. Во таа семејна приказна таа ги гледа и корените на хортикултурната терапија.

Од јуни 2024 нивната градина работи и како заедничка. Serge Hill Project прима училишни посети и организира активности за луѓе со рак, бездомници, поранешни затвореници и пациенти со деменција. Авторката вели дека добива писма од читатели од целиот свет и дека понудила поддршка и во Украина.

Ништо од ова нема да изненади некој што пораснал покрај баба која секоја грижа ја лечела со мотика во градината. Новото е само што сега психијатарка го потврдува тоа со кортизол и крвен притисок. Колку од нас имаат дворче, балкон или парче земја кај родителите – и сè уште мислат дека терапијата е нешто што мора да се купи?