Në Amerikë të gjithë flasin për kthimin e prodhimit në shtëpi, veçanërisht kur bëhet fjalë për dronë dhe robotë. Majkëll Van Stinburg pohon se është një hap përpara tyre. Dekadën e fundit e kaloi duke ndërtuar motorë elektrikë nga më të ndryshmit në SHBA dhe Amerikën e Veriut, ndërsa tani me startupin e ri Modal Motors dëshiron ta bëjë këtë edhe një herë - por këtë herë krejtësisht pa magnete nga tokat e rralla, që SHBA-ja të shkëputet edhe më shumë nga zinxhiri kinez i furnizimit.

„Kina tashmë disa herë i ka treguar muskujt“, thotë ai, duke menduar për kufizimet kineze të qasjes në produktet nga tokat e rralla. Majën e drejton te konkurrenca: „Të tjerët po e kthejnë prodhimin në shtëpi, por në thelb i kopjojnë motorët kinezë dhe thjesht i prodhojnë në SHBA. Shpresojnë se sistemi amerikan për magnete nga tokat e rralla do të zhvillohet mjaft shpejt. Do të kalojë edhe shumë kohë para se vërtet ta zëvendësojnë Kinën.“ Furnizimi vendor me ato materiale është ende vite larg, pohon ai.

Startupi zhvillon dy produkte. I pari është një motor i vogël elektrik për dronë, që mund të punojë edhe në ventilatorë dhe aktuatorë, dhe sipas firmës është projektuar të ketë masë sa më të vogël me dendësi sa më të madhe të momentit rrotullues dhe efikasitet. I dyti është më radikal: i ashtuquajturi Hybrid Enigma Drive, një motor i sheshtë që vendoset në hapësira të ngushta. Me të dy, Van Stinburg muajin e ardhshëm del para investitorëve në një nga garat më të mëdha amerikane të startupeve.

Ironinë e pranon vetë. Në fund të viteve nëntëdhjetë ai punonte në një shtytje hibride me benzinë dhe rrymë që Kina donte ta vendoste në të ashtuquajturën „makinë popullore“. „Është disi komike“, thotë ai sot. „Gjithmonë u them njerëzve se ora filloi të numërojë para 25 vitesh. Gjatë gjithë asaj kohe shikoja një aksident hekurudhor me xhirim të ngadalësuar: Kina shkon nëpër botë, rrëmben miniera, rrëmben të drejta mbi mineralet dhe ngadalë, por sigurt, e monopolizon gjithë zinxhirin e furnizimit me toka të rralla.“

Pyetja është çfarë do të vijë e para - një motor pa toka të rralla që punon mjaft mirë, apo magnetet amerikane që vetë Van Stinburg i sheh vite larg. Për Evropën, e cila magnetet gjithashtu i blen kryesisht nga Kina, kjo nuk është dilemë e huaj.